نقد فیلم Sound of Metal (صدای متال) محصول 2019

فیلم Sound of Metal به کارگردانی «داریوس ماردر»، شکنندگی موجودیت روزمره را با همدلی و دلسوزی نشان داده است، فیلمی که باید «ریز احمد» را در بالای لیست بازیگران انتخابی هر تهیه ‌کننده ‌ای قرار دهد. بازیگری او در اینجا الگوی خویشتنداری است، در این فیلم او به جای انتخاب های احساسی گسترده، هر بار به دنبال گزینه های بدون سر و صدا و تاثیرگذار می رود و با دادن احساسی اصیل تر به بیننده، از تاثیرگذاری بیشتری برخوردار می شود. معمولا فیلم هایی که راوی وقایع متحول کننده زندگی هستند، اغلب فیلم‌هایی عمیقی نیستند، و سعی می شود که ملودرام را با تقلا و کوشش با احساسات عمیق پیوند بزنند، اما «ماردر» و «احمد» در اینجا در کاراکتری پایش شده با یکدیگر همکاری کرده اند. با فیلمی روبرو هستیم که نه تنها سکوت با آن اخت می گیرد بلکه در آن شکوفا می شود؛ چشمان «احمد» و زبان بدن‌اش، پیچیدگی شخصیت او را ترسیم می کند. او عملکردی خارق‌العاده از خودش در این فیلم به نمایش می گذارد.

ستاره سریال «The Night of»، نقش «روبن» را بازی می کند، درامر «هِوی متال» که دوست‌ دختر خواننده‌اش «لو» (اولیویا کوک) را همراهی می کند. «ماردر» و برادر/همکارش، «آبراهام» که فیلمنامه را همراه او نوشته است، («دِرِک سیانفرانس» نیز که نقش مهمی در نوشتن فیلمنامه دارد با «ماردر» در فیلم «The Place Beyond the Pines» همکاری داشته است) در این فیلم وقت تلف نمی کنند و سریعا به اصل داستان می رسند. دقایقی پس از آشنایی با «روبن» و «لو»، مشاهده می کنیم که درامر متوجه می شود شنوایی وی به شدت در حال از بین رفتن است. این موضوع فراتر از زنگ زدن گوش او یا آسیب شنوایی جزئی است. در اولین ملاقاتی که با دکتر دارد، کلمات را یکی پس از دیگری اشتباه می گیرد، و به او گفته می شود که 80-90 درصد شنوایی خود را از دست داده است و به زودی کاملا ناشنوا می شود. «احمِد»، به جز چند استثنا، آرامش خود را حفظ می کند، و با سکوت که همراه با ترس و انکار است کنار می آید، و با خود می گوید که: او هنوز می تواند درام بزند. او هنوز می تواند عمل جراحی کند. همه چی درست خواهد شد. بزن بریم برنامه بعدی را اجرا کنیم.

با این حال، «لو» می داند که مشکل دیگر نیز وجود دارد که باید در نظر گرفت – «روبن» یک معتاد در حال بهبود یافتن است. او چهار سال است که خود را پاک نگه داشته است، اما «لو» می داند که این ضربه روحی منجر به عود می شود، و می داند که «روبن» نیاز به تمرکز دارد، در غیر این صورت خودش را نابود خواهد کرد. چه تعداد از ما شده است که با فعالیت های مختلف یا سر و صدا، شیاطین درونی یا حتی نقایص شخصیت خودمان را کنار زده و فراموش کرده ایم؟ ما اغلب از هر طریقی که شده، خودمان را از تاریکی درون‌مان دور می کنیم. تصور کنید در چیزی مثل درام حرفه‌ای شوید و به یک چشم به هم زدن همه چی متلاشی شود، تصور کنید دیگر نمی توانید کارهایی که سابق برای بهتر شدن حالتان انجام می‌ دادید را انجام دهید. «Sound of Metal»، به عنوان درامی در باب موضوع ناشنوایی طبقه بندی می شود، اما اعتیاد قسمت قابل توجهی از این داستان را تشکیل می دهد و به همان اندازه برجسته است.

«لو»، «روبن» را مجبور به رفتن به موسسه‌ای می کند که توسط شخصی به نام «جو» (پل راسی) اداره می شود، «جو» به درامر می گوید که این موسسه مکانی برای بهبود وضعیت او نیست. بلکه جایی است که به او یاد خواهد داد که چگونه با ناشنوایی کنار بیاید، نه اینکه آن را درمان کند. به تعبیری، این مکان نوع متفاوتی از موسسه بازپروری است. قسمت عمده «Sound of Metal» در این موسسه اتفاق می افتد و «احمد» همراه با ماجراجویی «روبن» به کلی نکات دقیق وظریف دست می یابد. «جو» با او همانند مراجعه ‌کننده‌ای رفتار می کند، «احمد» بچه های ناشنوا را مشاهده می کند که در کلاس می آموزند یا به توصیه های «جو» گوش می دهند. «جو» حواس پرتی هایی را که «روبن» با آن‌ها مواجه شده است را دور می کند و او را مجبور می سازد که بنشیند و افکار و احساسات خود را یادداشت کند. از بسیاری جهات که نگاه کنیم، «Sound of Metal» فیلمی درباره روحی ناآرام است که مجبور به یافتن صلح و آرامش است.

وجه قابل توجه دیگر «Sound of Metal» برای بیشتر مردم، طراحی صدای فیلم است. «ماردر» ما را مرتبا در جایگاه «روبن» قرار می دهد؛ این کار را با شنیدن صداهای خفه یا مکالمات نامفهوم انجام می دهد. در حقیقت، جالب است به این موضوع که «ماردر» گاها بینندگان را در شرایط شنیداری «روبن» و جایگاهش گیر می اندازد و هنگامی که او به ما اجازه می دهد تا از آن فرار کنیم، توجه داشته باشید (مورد دوم، اغلب فقط زمانی اتفاق می افتد که «روبن» می تواند مکالمات را با کمک برنامه هایی از جمله تبدیل سخن به متن، بشنود). همچنین این نکته قابل توجهی است که «ماردر» با دستکاری این کار را انجام نمی دهد؛ این امر اجازه می دهد تا سکوت حاکم شود. مایه شرمساری است اکثر مردم این فیلم را در سرویس «Amazon Prime» تماشا می کنند، چونکه این فیلمی برای مواقع حواس پرتی نیست. حین تماشای این فیلم، جایز نیست حواس‌تان با گوشی یا هر چیز دیگری پرت باشد. بگذارید این فیلم آرام آرام تاثیر خودش را بگذارد، اصلا بهتر است این فیلم را با هدفون های خود مشاهده کنید. این فیلمی است برای غرق کردن شما در خودش و نه فقط صرفا یک سرگرمی که در پس زمینه پخش می شود.

به همان اندازه که طراحی صدا در این فیلم، دستاوردی بزرگ محسوب می شود، بازی تحسین برانگیز «ریز احمِد» در این فیلم نیز نیازی به اشاره ندارد. جالب است بدانیم که او شش ماه قبل از شروع فیلمبرداری یاد گرفت که چگونه درام بنوازد و جهان ناشنوایی را مطالعه کرد. ایفای نقش‌ وی و عمقی که به کاراکتر خودش داد واقعا عالی است. هیچ صحنه یا فوران احساسات اشتباهی در این فیلم پیدا نمی شود.

این فیلم دیگری است که گفته و باور «راجر» را در اینکه فیلم ها ماشین های همدردی و احساسات هستند را به من یادآوری می کند، اما در اینجا من کمی متفاوت به این موضوع می اندیشم. فقط عناصر یک داستان نیستند که فیلم را به ماشین همدلی یا حتی اهداف یک فیلمساز تبدیل می کنند. برای اینکه فیلم واقعاً کارساز و تاثیرگذار باشد، بازیگر باید همان همدلی را در کاراکترش نیز داشته باشد. بازیگر باید راهی برای توازن بخشیدن به این درام غیر قابل تصور مانند ناشنوا بودن و آن حس ملموس انسانیت پیدا کند. به راحتی می توان این حس همدردی را در هر انتخابی که «احمِد» در فیلم «Sound of Metal» می کند، مشاهده نمود،  و این به شدت الهام بخش است.

نقد فیلم Sound of Metal (توسط امیرسالار کریمی)

صدای موسیقی، صدای درام، عشق و سکوت. فیلم با بلندترین صدای ممکن شروع میشود و در سکوت پایان می‌یابد. صدا ها و سکوت هایی که قرار است زندگی روبن را به طور کلی تغییر دهد، سکوت و صدا هایی که ما هم آنها را تجربه کرده ایم مثل صدایی که زیر آب می شنویم … نه واضح و نه رسا …

صدای متال به کارگردانی و نویسندگی داریوس ماردر فیلمی زیبا و حساب شده است که با یک اتفاق ما را به عمق فاجعه می برد و در سکوت خودش غرق می کند.

روبن با بازی ریز احمد که برای او نامزدی اسکار را به همراه داشت نقش یک درامر را بازی میکند آن هم درامر هوی متال!! در همان سکانس ابتدایی روبن با جان و دل در حال کوبیدن بر درام اش است که صدایی ریز و زننده در عمق گوشش حس میکند، از فضای موسیقی و سرو صدا بیرون می کشد و کمی هوای تازه تنفس میکند.

در روزهای بعد و در اجرا های بعد این حالت و این صدا دوباره به سراغ روبن می آید، روبن سعی می‌کند توجهی به آن نکند اما کم کم متوجه میشود که در اوج اجرای موسیقی متال در حالتی از سکوت و خلسه به سر می‌برد، گویی که انگار چیزی نمی شنود.

روبن (ریز احمد) به سراغ دکتر میرود، دکتر به او میگوید که قرار است شنوایی اش را از دست بدهد، و ریز احمد با میمک های صورتش به ما می فهماند که چقدر از شنیدن این خبر وحشت کرده است، اما روبن که با حالت های رفتاری اش و خالکوبی های روی تن اش نشان از یک فرد سرکش دارد به راحتی زیر بار حرف این حرف نمی رود و در همان شب به روی استیج بر می گردد اما در میان اجرا میفهمد که نمیشود از این اتفاق گریخت! همان حالت بی شنوایی دوباره به سراغ روبن می آید و روبن متوجه عمق فاجعه می شود.

روبن (ریز احمد) تمام ویژگی های رفتاری و ظاهری یک انسان خشن و سرکش را دارد اما او در واقع مهربان و دلسوز است و برای دوست دخترش لو (اُلیویا کوک) صبحانه درست میکند و با او می رقصد. وقتی روبن موضوع را با لو در میان می‌گذارد و به او میگوید که دگر چیزی نمی شنود و کاملا ناشنوا است، لو او را مجبور می‌کند که به یک جامعه ناشنوایان بپیوندد! این کار برای روبن سخت است چرا که باید موسیقی، دوست دخترش لو، ونی که در آن زندگی می کنند و در واقع تمام زندگی اش را ترک کند و به سبک جدیدی از زندگی روی بیاورد.

روبن نخست برای پیوستن به جامعه ناشنوایان گارد میگیرد اما برخلاف تصور روبن جامعه ناشنوایان برای او حکم تجدید قوا را دارد و قرار است به او کمک کند تا در کالبد جدید اش احساس راحتی کند. اما به هنگام صرف شام با بقیه ناشنوایان از کلوز آپ های فیلمساز و میمک های ریز احمد میتوان فهمید که روبن فاصله ی عاطفی و ارتباطی عظیمی با اطرافیانش دارد و حتی قادر به درک یک کلمه هم از چیزهایی که آن ها میگویند نیست.

سرپرست جامعه ناشنوایان که خود شنوایی اش را در جنگ ویتنام از دست داده است از روبن می خواهد هر روز صبح در یک اتاق نشسته و هر چیزی را که به ذهن اش می آید را بنویسید اما روبن مثل شخصیت فیلم کشتی گیر دران آرونوفسکی نمیتوانید با مشکل اش کنار بیاید و نمی تواند سکوت را تحمل کند از همین رو میخ و چکش برداشته و سقف را تعمیر میکند.

تدوین صدای عالی فیلم ما را به دنیای روبن و ناشنوایان می برد و مجبورمان میکند از طرف آنها نشنویم!! درست مثل روبن، آن هم در دنیای پر از صدا!!!! اما روبن نمی تواند با سکوت کنار بیاید، سکوت چیزی نیست که یک درامر متال به آن عادت داشته باشد. برای همین از مهم ترین چیز زندگی اش یعنی درام اش میگذرد و پول عمل گوش هایش را جور میکند. چرا که فکر میکند با این کار میتواند به روال عادی و زندگی گذشته اش برگردد. هر چند که عمل و کار گذاشتن دستگاهی در لاله گوش باعث دوباره شنیدن روبن می شود اما این صدای رباتی چیزی نبود که روبن تصورش میکرد! اما به هر حال او قصد برگشتن به دنیای بیرون را دارد.

روبن پیش معشوقه اش لو می رود و او را متفاوت تر از آنی که برای آخرین بار دیده بود می یابد اما بر حال او را در آغوش می‌کشد، اما شب وقتی او خواب است به دقت نگاه اش میکند و او را نمی شناسند گویی که برایش غریبه است درست مثل آن جمله از آلبر کامو که گفت: «در زندگی لحظاتی می‌رسد که انسان کسانی را که بیشتر از همه میشناسند و دوست دارد غریبه می یابد»

در مهمانی لو (اُلیویا کوک) دوربین او را در میان جمعیت گم می کند و روبن همچون سرگردان ها این طرف و آن طرف می رود و خودش را میان یک مشت غریبه می یابد، از آن جا و آن همه صدای رباتی غیر قابل فهم بیرون می آید و در پارکی نشسته و گوش میدهد … صدای رفت و آمد مردم، صدای پرندگان، صدای زنگ کلیسا و … همه ی صدا ها روی هم جمع می شوند و شنیدنشان غیر قابل تحمل! روبن دستگاه اش را خاموش میکند و خودش را در دنیای آرامش و سکوت غرق میکند.

فیلم صدای متال به شخصه بر روی من تاثیر بسزایی گذاشت، بعد از دیدن این فیلم صدای موسیقی را کم میکنم و صدا های معمولی اطرافم به دقت گوش می دهم، بعد از دیدن این فیلم صدا برایم تعریف دیگری داشت! فیلم صدای متال فیلمی ست پر از سکوت، پر از صداهایی که شنیده نمی‌شود، پر از نگفتن ها و پر از چیز هایی که نمی توان گفت و نمی توان فهماند.