نقد فیلم Closer (نزدیک تر)

در این نقد و بررسی به سراغ نقد فیلم Closer (نزدیک تر) محصول 2004 رفته ایم. این فیلم به کارگردانی مایک نیکولز و بر پایه نمایشنامه‌ای از پاتریک ماربر است و بازیگرانی همچون جولیا رابرتس، جود لا، ناتالی پورتمن و کلایو اوون به ایفا نقش پرداخته اند.

فیلم Closer مایک نیکولاس، فیلمی درباره‌ی چهار نفر است که دقیقا مناسب یکدیگر هستند! آن ها غوطه ور در بازی عشق، فریفته خود اغوا در روابط صادقانه و صمیمانه ای بازی می کنند که به استثنای تمایلشان برای همخوابگی با یکدیگر کل جوانب شان بنا شده بر دروغ است. هر چهار فرد باهوش هستند، مهارت کلام وحشیانه ای دارند، بی مهابا سخن می گویند و حتی در مورد بی شرمانه ترین نیرنگ های خود نیز صادقانه حرف می زنند.

به قول یک نفر “بدون حقیقت ما تفاوتی با حیوانات نداریم” اما حقیقت برای آن ها بیشتر از این که فایده ای داشته باشد باعث دردسر می شود؛ چون به نظر می رسد آن ها مجبور شده اند درباره غیر واقعی ترین کارهای خود واقعی ترین حرف ها را به زبان بیاورند. تفاوتی هست بین این که شما به خاطر احساس گناه و طلب بخشش اقرار به خیانت بکنید و یا صرفا برای به درد آوردن دیگران اعتراف نمایید.

ستارگان فیلم، به ترتیب حضور در صحنه، جودی لاو، ناتالی پورتمن، جولیا رابرتز و کلیو اون هستند. لاو در نقش دن بازی می‌کند که برای روزنامه ای در لندن آگهی های تسلیت می نویسد؛ پورتمن آلیس را بازی می کند که اهل آمریکا است و به گفته خودش رقص برهنه می کرده و به خاطر پایان دادن به رابطه ای از نیویورک گریخته است؛ رابرتز آنا، یک عکاس آمریکایی است؛ و اون نقش لری را بازی می کند که متخصص پوست می باشد. شخصیت ها طی یک سری وقایع Meet Cutes (که در کشور ما به برخورد تصادفی و به زمین ریختن جزوه ها خلاصه شده) با هم آشنا شده اند که احتمالا ساختگی تر از زندگی واقعی نیستند. در صحنه آغازین فیلم چشمان آلیس و دن (ناتالی پورتمن و جودی لاو) همزمان با نزدیک شدن به همدیگر در خیابانی در لندن به یکدیگر خیره می شوند. تماس چشمی منجر لاس زدن سرگرم کننده ای می شود و سپس آلیس که حواسش پرت شده وارد مسیر یک تاکسی می شود. او که اشاره کسی را بر پشتش احساس کرده چشمانش را باز می کند و دن را می بیند و می گوید “سلام، غریبه”. زمان می گذرد. دن رمانی را بر اساس رابطه اش با آلیس می نویسد و روی جلد کتابش عکسی نقش بسته که آلیس آن را گرفته، آلیسی که به سرعت مورد تمایل او واقع می شود. زمان بیشتری می گذرد. دن که با آنا بوده خودش را در چت به جای زنی به اسم “آنا” جا می زند و با لری، یک غریبه، قرار می گذارد. وقتی لری طبق برنامه کنار آکواریوم ظاهر می شود، آنا آن جاست، اما وقتی چت “خودشان” را تعریف می کند، به هدف رفع اوهام به دن می گوید: “من فکر کردم تو با دانیل ولف قرار گذاشته ای”.

در نهایت هر دو مرد با هر دو زن هم خوابگی را تجربه می کنند و گهگاهی هم به صورت چرخشی به دامان زنی که با او شروع کرده اند باز می گردند. هیچ چیز ثابتی در این شلوغی نیست: وقتی یا عشق خود نیستند، عاشق کسی می شوند با او هستند. در واقع سوال خوبی است، آیا اصلا می توان گفت هیچ یک از آن ها اصلا عاشق شده بودند، البته به جز در تظاهر بدان که به واقع در آن کار حرفه ای بودند.

هر چهار نفر در سخن گفتن مهارت دارند و این در عصری که گفتار ادیبانه و برانگیزاننده در فیلم ها فاقد ارزش شده، طراوت خاصی می بخشد. کلمات جاری بر زبان آن ها کار قلم پاتریک ماربر، بر اساس نمایش صاحب جایزه اوست. دن را در نظر بگیرید که کار آگهی تسلیت نوشتن خودش را برای آلیس توضیح می دهد.  این نوعی مختصر نویسی است، او توضیح می دهد: “وقتی می گویی شخصی همه در حال جشن گرفتن بود یعنی الکلی بوده است. شخص مستوری بوده یعنی همجنسگرا بوده است. از خلوت خودش بهره برده یعنی از همجنسگرایی خود بهره برده است”.

اگر مجبور باشم چهار شخصیت را بر اساس شیطنت شان رتبه بندی کنم دکتر لری را در صدر جدول قرار می دهم. به نظر می رسد او از دریدگی های کلامی خودش درباره ی دورویی و طفره رفتن دیگران لذت خالصی می برد.

در مقایسه دن یک بیگناه است؛ او می خواهد بد باشد، اما در این کار خوب نیست. آنای عکاس توسط آلیس به عنوان عاشق احتمالی دن کشف می شود. او می گوید “آلیس، من دزد نیستم”، اما هست. آلیس در بین این چهار نفر بیگناه و بی تقصیر ترین فرد به نظر می رسد تا دقیقا انتهای فیلم که ما مجبور می شویم بپرسیم آیا تمام کارهای او نوعی رقص برهنه بوده که همه چیز را بیرون ریخته اما چیز کمی ارائه داده است. او به دکتر لری می گوید “دروغ گفتن سرگرم کننده ترین کاری است که یک دختر می تواند بدون در آوردن لباس هایش انجام دهد، اما سرگرم کننده تر است اگر تو انجام دهی”.

در این که چگونه این چهار فرد در عین داشتن سبک زندگی بی عیب و نقص، خیانت خود را مرحله بندی می کنند هیجان مشمئز کننده ای وجود دارد. آن ها خودشان را به بهترین شکل می آرایند. آن ها به صحنه افتتاح نمایشگاه عکاسی آنا کاملا می آیند. (آن جایی که عکس ها نشان می دهد آلیس با پی بردن به خیانت دن به آنا در حال اشک ریختن است؛ این ها همان چیزهایی است که هنر را با آن می سازیم، این گونه نیست؟) آن ها در لندنی زندگی می کنند که گردشگرها نمی بینند، لندنی با رستوران های به روز در خیابان های پر از آشغال و آپارتمان هایی که بین پول داری و هزینه گزاف مسکن قرار گرفته اند. به نوعی حس می شود که اعتماد و خیانت های این افراد به طور بنیادین برای آن ها مهم نیست؛ یک نفر می گوید “تو زندگی مرا خراب کردی” و دیگری جواب می دهد “فراموش می کنی، همه چیز حل می شود”.

بله، مگر در آن جایی که عشق واقعی جایی سر و کله اش پیدا می شود که تمام دروغ ها ظهورش را غیر ممکن کرده اند. آیا چیزی سوزناک تر از این وجود دارد که یک عاشق زمانی بفهمد واقعا عاشق بوده که همه اعتمادها از بین رفته، تمامی پل های پشت سر خراب شده و تاریخ انقضای همه مصالحه ها گذشته است؟

مایک نیکولاس پیش از این نیز در فیلم هایی مثل “Carnal Knowledge” و “Who’s Afraid of Virginia Woolf” به موضوع برخورد بین جنسیت ها پرداخته است. این فیلم ها مخصوصا “Woolf” درباره ی افرادی بود که همدیگر را می شناختند و با صمیمیت دلهره آوری همدیگر را درک می کردند و می دانستند راه های درست کدام است.

چیزی که فیلم نزدیک تر (Closer) را منحصر به فرد و برای ریاکاری مناسب می سازد این است که شخصیت ها همدیگر یا حتی خودشان را درک نمی کنند. آن ها می دانند کار درست را انجام دادن چگونه است و چگونه تظاهر کنند که کار درست را انجام داده اند اما آیا آن ها چیزی به غیر از لذت خودشان را تجربه می کنند؟

امیدواریم از خواندن این نقد فیلم Closer (نزدیک تر) لذت برده باشید. شما هم نظر خودتان را می توانید در قسمت نظرات پایین این صفحه درباره فیلم بنویسید.