در این مقاله به نقد و بررسی فیلم فیلم Cast Away (دورافتاده) محصول سال 2000 به کارگردانی رابرت زمکیس می پردازیم. ستاره این فیلم تام هنکس است که به یکی از به یاد ماندنی ترین فیلم های تاریخ سینما تبدیل شده است.
کارگردان: Robert Zemeckis
نویسنده: William Broyles Jr.
بازیگران: Tom Hanks, Helen Hunt, Paul Sanchez
خلاصه داستان: این فیلم در مورد یک مأمور پُست شرکت فدرال اکسپرس است که بر اثر سقوط هواپیمایش در یک جزیرهی دور افتاده، به تنهایی زندگی میکند.
داستانی معنوی، درباره مردی که در جزیره ای دور افتاده، گرفتار می شود و بناچار باید با تنها جایی که در دنیا برایش باقی مانده است، کنار بیاید.
به گفته دیوید ریچو، روانشناس: «امید، باور توانایی های بالقوه ای است که در زندگی از آنها برخوردار هستیم و به مراتب قدرتمند تر از آن چیزی است که منِ ترسناک و محدود را به تصویر کشیده است؛ درایتی فراگیر تر از آنچه که ذهن متفکر بتواند به آن برسد و عشقی وسیع تر از آنچه که با آن بتوان دایره دوستانِ نزدیک را در آغوش کشید.» رازی است مدفون در درون ما که در زمان نیاز شدید به آن، همگی منتظر هستیم تا سر از درون بر آورد. موهبتی الهی و گنجی بی حد و اندازه است.
چاک نولَند (تام هَنکز)، مهندس سیستم فدکس، از آنجایی که اصلا وقت ندارد، به داشتن یا نداشتن امید هم نمی تواند فکر کند؛ سرش خیلی شلوغ است، به سر تا سر دنیا سفر می کند و تمام توجهش به کسب و کارش است. وی که در روسیه، به گروه خود انگیزه ی کاری می دهد، به کارمندانش میگوید: «نباید اجازه دهیم که حتی لحظه ای از زمان را از دست بدهیم!» وقتی چاک برای کریسمس به خانه بر می گردد، دو دقیقه فرصت دارد تا به معشوقه اش، کِلی (هلن هانت) هدیه بدهد و از او نیز هدیه بگیرد. کِلی، ساعت جیبی پدر بزرگش را که تصویر خودش هم در صفحه آن است، به چاک می دهد. او هم به کِلی جعبه انگشتر می دهد و غیر مستقیم به او القا می کند که تا روز پیشنهاد ازدواج، آن را پیش خود نگه دارد. بعد از آن، بسرعت رهسپار می شود تا بار پرواز خود را به خاور دور برساند و اوضاع شرکت دیگری را فورا سر و سامان دهد. آخرین جمله اش به کِلی این است: «بر می گردم.»
ولی اوضاع، آنطور پیش نمی رود. هواپیمای او در شبی طوفانی در اقیانوس آرام سقوط می کند. در این سانحه، همه خدمه پرواز، جان خود را از دست می دهند. اما چاک نجات پیدا می کند و آب اقیانوس، وی را به جزیره ای متروک می رساند. [او که همیشه دغدغه زمان را داشت] اکنون زمان زیاد ی دارد تا سعی کند زنده بماند. تمام تلاشش بر این است که غذا، آب و سر پناهی برای خود پیدا کند و روشن کردن آتش را یاد بگیرد و این کار برای شخصی که همیشه با امکانات جدید، زندگی خود را سپری کرده است چندان هم ساده نیست. شانس با چاک یار بوده و آب اقیانوس، تعداد ی بسته فدکسِ را به ساحل رسانده است. از تیغه کفش اسکی روی یخ به جای چاقو استفاده می کند، تور لباس را به شکل تور ماهیگیری در می آورد و از نوار فیلم ویدیو، طناب درست می کند.
چهار سال بعد، غاری را پیدا می کند و در آنجا پناه می گیرد. آخرین دیدارش با کِلی، امید را در دلش زنده نگه می دارد؛ تصویر نقش بسته اش روی ساعت، برای چاک افسونی مقدس است. در جعبه فدکس، توپ والیبالی را پیدا کرده است و با خون خود چهره ای را روی آن به تصویر در می آورد تا مرهمی برای بی قراری و تنها ییش باشد. او با «ویلسونِ» خیالی، رابطه ای عاطفی بر قرار می کند و بدین ترتیب، به بیان احساساتش می پردازد. (ویلسون، عهد و پیمانی است نسبت به روح اشیا در سال 2000 [در کتاب پس از زندگی: ماندگاری روح، اثر کولین ویلسون] و همچنین، سمبل کیسه پلاستیک فیلم زیبا یی امریکا یی سال 1999 است).
Cast Away، فیلمی خلاقانه با کارگردانی رابرت زمکیس و فیلمنامه ای از ولیام برویلز جی است. در هر صحنه از فیلم، تام هنکز بازیگری تمام عیار است که نقش چاک نولند را ایفا می کند. وی در ابتدا نمونه بارز یک فرد فعال است و هر چیزی را در ذهن می پروراند تا کنترل زندگی خود را در دست گیرد. در نظر او، زیبا یی جزیره، بدون وجود فرهنگ تمدن غربی معنا ندارد؛ کسب و کار، آدمی را در بند می کشد، ولی اقیانوس آرام جنوبی هم بهشت برین نیست. با گذشت زمان، با موقعیت موجود کنار می آید و برای خود زندگی می سازد، اما همچنان از تنهایی خود احساس خطر می کند. او که خود را باور دارد، تصمیم می گیرد با قایقی، خود را از آنجا خلاص کند، تصمیمی غیر منطقی و سرشار از عشق.
وقتی به ممفیس بر می گردد، سخت غافلگیر می شود؛ دیدار با کِلی که مدت ها منتظر آن است، محقق نمی شود. اما این باز مانده، رازی را کشف کرده است که در طی قرن ها، ماجرا جو یان معنوی به وجود آن پی برده اند؛ دست یافتن به راز زمان حال، هنری است که جز با کنار گذاشتن توهم خود مهاری و خود رهایی، حاصل نمی شود. در آخر، چاک دیگر نیازی ندارد که بداند آینده چگونه به نظر می رسد. زمان را رها می کند. رشد فکری در این چهار سال، او را آزادانه،آماده یک زندگی متعالی می کند، حیاتی که طراح آن، من نباشد. اکنون عقل و عشق، فقط به سوی آینده پیش می روند.
