جلوه‌های ویژه چیست؟ [ انواع جلوه‌های ویژه و بررسی هر یک از آن‌ها ]

جلوه‌های ویژه چیست؟ تکنولوژی که امروزه بیشترین تأثیر را در سینما و دنیای بصری می‌گذارد و تصاویر چشم نوازی خلق می‌کند که تماشای آن‌ها لذت وصف نشدنی را برای بیننده ایجاد میکند.

طی این مقاله قصد داریم نگاهی به جلوه‌های ویژه و جزئیات این تکنولوژی جذاب داشته باشیم.

به طور کلی این مقاله در بخش‌های:

جلوه‌های ویژه چیست؟
انواع مختلف جلوه‌های ویژه
بررسی تفاوت‌های جلوه‌های ویژه
مقایسه کاربرد
و نوع استفاده از این جلوه‌ها در صنعت سینما

تقسیم بندی می‌شود. با ما همراه باشید.

جلوه‌های ویژه چیست؟

به طور کلی، جلوه‌های ویژه یا Special Effects به تکنولوژی گفته می‌شود که، به کمک آن خلق تصاویر و جلوه‌هایی که ایجاد کردنشان تقریبا غیر ممکن است، ممکن می‌شود.

امروزه در سینما، فیلم‌ و سریال‌های زیادی با تکیه بر این تکنولوژی، آثاری وصف نشدنی و محبوبی خلق می‌کنند که تمامی رکوردهای سینما را جابجا می‌کنند. فیلم‌های بزرگی نظیر انتقام جویان، آواتار، ماتریکس؛ و یا سریال های خارجی نظیر سریال ویچر، سریال چیزهای عجیب و بسیاری دیگر از سینما که بخش عظیمی از آن‌ها توسط تکنولوژی Special Effects ساخته و پرداخته شده است.

کارکرد جلوه‌های ویژه به صورتی است که فضای مورد نیاز توسط ماکت‌ها و پرده‌های سبز رنگ یا همان پرده کروماکی‌های مشهور آماده می‌شود و بازیگران و بدلکاران در همین فضا نقش خود را ایفا می‌کنند؛ و سپس با استفاده از تکنیک‌ها و نرم افزارهای مخصوص، این ماکت‌ها و پرده‌های سبز رنگ به تصاویری پر زرق و برق تبدیل می‌شوند که امروزه نظیر آن‌ها را در فیلم‌های زیادی مشاهده می‌کنیم.

به طور کلی می‌توان چنین گفت که

” جلوه‌های ویژه همان چیزی است که به فیلم و سریال های خارجی رنگ و لعاب می‌دهد و باعث خلق تصاویر چشم نوازی می‌شود که جذابیت آثار سینمایی را چند برابر می‌کند. “

جلوه‌های ویژه چیست؟ [ انواع جلوه‌های ویژه و بررسی هر یک از آن‌ها ] 6

انواع جلوه‌های ویژه

جلوه‌های ویژه در 2 بخش تقسیم بندی می‌شود.

جلوه‌های ویژه میدانی
جلوه‌های ویژه دیداری (بصری)

جلوه‌های ویژه میدانی

جلوه‌های میدانی، به مجموعه جلوه‌هایی گفته می‌شود که تلفیقی از واقعیت و تکنیک‌های جلوه‌ای هستند.

در این نوع از جلوه‌های ویژه، بازیگران و بدلکاران سکانس‌های فیلم را ضبط می‌کنند، و سپس با استفاده از تکنیک‌هایی که در ادامه راجع به آن‌ها توضیحاتی خواهیم داد، سکانس‌ها را با فریم‌های تصاویر دیگر تلفیق می‌کنند.

جلوه‌های ویژه میدانی نیز خود به دو بخش

جلوه‌های نوری و جلوه‌های مکانیکی

تقسیم بندی می‌شوند.

جلوه‌های نوری (Optical Effects)

در این تکنیک، سکانس فیلم در جلوی یک پرده کروماکی ضبط می‌شود و با خرد کردن سکانس به فریم‌های بسیار زیاد، این قابلیت میسر می‌شود که تیم تدوین و طراحی بتواند از این فریم‌ها در تصاویر و لوکیشن‌های مورد نظر خود استفاده کند.

طریقه ایجاد کردن چنین تکنیک‌هایی معمولا از طریق نورپردازی انجام می‌شود؛ اگر بخواهیم یکی از ماندگارترین سکانس‌های سینما که با استفاده از این تکنیک خلق شده است را نام ببریم، می‌توانیم از سکانس فیلم ماتریکس یاد کنیم.

هنگامی که دوربین با یک چرخش 360 درجه نمایی خارق العاده از گلوله‌هایی که به سمت نئو شلیک می‌شوند را نشان می‌دهد.

این سکانس ابتدا با نورپردازی زیاد، در جلوی پرده کروماکی رکورد شده، و سپس با استفاده از تکنیک‌های Visual Effects به سکانس اصلی تبدیل شده است.

جلوه‌‎های مکانیکی

جلوه‌های ویژه مکانیکی که به‌آن‌ها (جلوه‌های عملی یا فیزیکی) نیز گفته می‌شود، تکنیک‌هایی هستند که به‌صورت واقعی ضبط می‌شوند. این جلوه‌ها معمولا توسط اشیاء مکانیکی، ماکت‌ها، صحنه‌سازی، مدل‌های مقیاسی، آتش‌بازی و جلوه‌های جوّی ازقبیل (ایجاد جلوه‌های باران، باد، مه، ابرهای فیزیکی و برف) ایجاد می‌شوند. به‌طور مثال زمانی که یک خودرو درحال حرکت منفجر می‌شود، از جلوه‌‌های مکانیکی استفاده می‌شود.

پیش از آن که کامپیوترها قادر به‌تولید چنین جلوه‌هایی باشند، فیلم‌سازان مجبور بودند برای ایجاد یک اِفکت، ماکت‌های زیادی را طراحی کنند. آن‌ها باید تعداد زیادی ماکت‌های مقوایی، گچی، عروسک و مدل‌های کوچک می‌ساختند.

به طور کلی می‌توان چنین گفت که جلوه‌های ویژه میدانی، جلوه‌هایی هستند که به صورت واقعی ضبط می‌شوند و با کمک جلوه‌های بصری (در ادامه توضیح خواهیم داد) به تصاویری جذاب و تماشایی تبدیل می‌شوند.

جلوه‌های ویژه بصری (Visual Effects)

نوع دیگر جلوه‌های ویژه، جلوه‌های ویژه بصری یا همان Visual Effects نام دارد. تکنولوژی و تکنیک‌هایی که بیشتر نامشان را شنیده‌ایم و به نوعی ورژن تکمیل کننده جلوه‌های میدانی به شمار می‌آیند.

جلوه‌های ویژه بصری در مقابل جلوه‌های میدانی بسیار پرهزینه‌تر و زمان‌بر تر هستند، اما نتیجه‌ی کار و تفاوت این دو به طور محسوسی زیاد و قابل مشاهده است.

جلوه‌های ویژه بصری مواردی همچون روتوسکوپی، انیمیشن، کامپوزیت، ترکینگ و … را شامل می‌شود.

در حالت کلی می‌توان گفت که:

” جلوه‌های ویژه بصری در حالتی مورد استفاده قرار میگیرند که کارگردانان نتوانند با استفاده از جلوه‌های میدانی به نمای مورد نظر و ایده‌آل خود دست پیدا کنند. همچنین این جلوه‌ها بسیار گران قیمت‌تر از جلوه‌های میدانی هستند؛ و عمق بیشتری به کار می‌دهند و تصاویر زیباتری خلق می‌کنند. “

بررسی تفاوت‌های جلوه‌های ویژه میدانی و بصری

جلوه‌های ویژه میدانی یا Special Effects که اصطلاحا به آن SFX می‌گویند؛ این نوع از جلوه‌ها منحصرا و مستقیما روی پروژه‌ها اعمال می‌شوند. این موارد شامل استفاده از بدلکاران، آرایش‌ها و گریم‌های بازیگران، استفاده از ماکت‌ها و عروسک‌ها، و یا حتی لباس‌های مخصوص می‌باشد.

به طور مثال در فیلم سینمایی جنگ ستارگان: آخرین جدای، یکی از کاراکترها یک عروسک بود که با استفاده از جلوه‌های میدانی و تکنیک‌های این Effect، همانند یک موجود فضایی واقعی به فیلم اضافه شد.

جلوه‌های ویژه چیست؟ [ انواع جلوه‌های ویژه و بررسی هر یک از آن‌ها ] 8

جلوه‌های ویژه بصری یا Visual Effects که اصطلاحا آن را VFX می‌نامند؛ نوع دیگری از جلوه‌های ویژه که پس از پایان پروژه‌ها به فیلم و سریال‌ها اضافه می‌شوند. اگر در پشت صحنه‌های فیلم‌ها دقت کرده باشید، میبینید که بازیگران مقابل یک پرده سبز رنگ بزرگ ایفای نقش می‌کنند و سپس بعد از مشاهده نهایی، آن پرده سبز رنگ به تصاویری خارق العاده و شگفت انگیز تبدیل شده است.

این دقیقا همان تکنولوژی است که راجع بهش صحبت کردیم. پس از پایان پروژه، تصاویر و لوکیشن‌های مورد نیاز با استفاده از نرم‌افزارهای فوق پیشرفته به فیلم‌ها اضافه می‌شوند.

به طور مثال، فیلم سینمایی کتاب جنگل (Jungle Book) که یکی از بهترین فیلم های فانتزی است، تماما مقابل یک پرده کروماکی رکورد شده است و نهایتا پس از پایان پروژه، صحنه‌هایی که شاهدشان هستیم خلق شده‌اند.

کدام یک از این جلوه‌ها کاربردی‌تر و جذاب‌تر است؟

به طور کلی نمی‌توان گفت یکی از آن‌ها به دیگری برتری دارد؛ هر یک از آن‌ها بسته به کارکرد مورد نیاز کارگردان و فیلم استفاده می‌شود.

جلوه‌های میدانی به واقعیت نزدیک‌تر هستند و ارتباط بیشتری میان بیننده و فیلم برقرار می‌کنند. به طور مثال هنگامی که بازیگر از یک ماشین در حال انفجار فرار می‌کند و موج انفجار واقعی او را پرت می‌کند، خیلی طبیعی‌تر از جلوه‌های بصری است و بیننده از این صحنه واقعی لذت بیشتری می‌برد.

نمونه‌ی بارز سخن بالا، مجموعه فیلم‌های مأموریت غیر ممکن و تام کروز هستند.

اکثر مخاطبین تام کروز را به خاطر آویزون شدن از هواپیمای در حال پرواز، و یا بالا رفتن از ساختمان برج خلیقه ستایش می‌کنند و هیچ جلوه‌ی ویژه‌ای نمی‌توانست چنین تأثیری در ذهن عموم باقی بگذارد.

اما در طرف دیگر جلوه‌های بصری می‌توانند مارا به عمق کهکشان، سیارات دیگر، مبارزه با موجودات فراطبیعی و فضایی نظیر مبارزات فیلم انتقام جویان جنگ ابدیت، بیگانگان و … ببرند که هیچ جلوه‌ی میدانی نمی‌تواند صحنه‌هایی به زیبایی آن‌ها خلق کند.

و اما در نهایت قصد داریم پر هزینه‌ترین آثار سینما که با استفاده از جلوه‌های ویژه ساخته شده‌اند را به شما عزیزان و همراهان معرفی کنیم.

در لیست زیر 10 فیلمی که بیشترین هزینه را در تاریخ سینما دربر داشته‌اند مشاهده می‌کنید.

دزدان دریایی کارائیب: روی جزایر غریبه – هزینه ساخت: 379 میلیون دلار
انتقام جویان: عصر اولتران – هزینه ساخت: 365 میلیون دلار
انتقام جویان: پایان بازی – هزینه ساخت: 356 میلیون دلار
انتقام جویان: جنگ ابدیت – هزینه ساخت: 316 میلیون دلار
دزدان دریایی کارائیب: در پایان جهان – هزینه ساخت: 300 میلیون دلار
لیگ عدالت – هزینه ساخت: 300 میلیون دلار
داستان جنگ ستارگان – هزینه ساخت: 275 میلیون دلار
جان کارتر – هزینه ساخت: 265 میلیون دلار
بتمن مقابل سوپرمن – هزینه ساخت: 263 میلیون دلار
جنگ ستارگان: آخرین جدای – هزینه ساخت: 262 میلیون دلار

کاربرد جلوه‌های ویژه

جمع بندی

جلوه‌های ویژه تکنولوژی است که به کمک آن کارگردانان می‌توانند عمق دیدگاه خود را در ذهن مخاطب ایجاد کنند؛ آن‌ها می‌توانند از طریق این تکنولوژی بیننده را به عمق کهکشان، عمق اقیانوس، نبرد با بیگانگان، زندگی در سیارات دیگر و هر آن‌چه که در ذهن دارند را القاء کنند.

با پیشرفت تکنولوژی‌های روز دنیا، تکنولوژی‌های هوش مصنوعی و … جلوه‌های ویژه کیفیت و رنگ و لعابه دیدنی‌تری می‌گیرند و لذت سینما را بیش از پیش می‌کنند.

امیدواریم که در پایان این مقاله، جواب سوالات خود را گرفته باشید و توضیحات ما مثمر به ثمر واقع شده باشد.