نقد فیلم Uncut Gems (جواهرات تراش نخورده) محصول 2019

کلاهبرداری گیج کننده آدام سندلر؛ آدام سندلر در فیلم جدید برادران سفدی در نقش صاحب یک مغازه جواهرفروشی و یک قمارباز غیرقابل کنترل ظاهر می شود که برای نجات جانش در حال فرار است.

فیلم Uncut Gems (الماس های تراش نخورده) جدیدترین اثر جاش و بنی سفدی به یک طوفان درجه 4 می ماند. این فیلم آشوبی است از نوسانات شدید احساسات، تصاویر و صداها، اشکال کج و معوج، صداهای ناهنجار، هیجانات شدید و دیوانگی حساب شده. پس، طبیعی است که این فیلم بدرخشد، چرا که نه؟ آدام سندلر در نقش یک شیاد دروغگو، یک پدر مهربان، یک همسر بد، یک عاشق حسود و یک قمارباز غیرقابل کنترل ظاهر می شود؛ کسی که نمی تواند از کارهای احمقانه دست بردارد و تا آخر نیز این رویه را ادامه خواهد داد.

برادران سفدی، دو نفر از خلاق ترین و بازیگوش ترین فیلمسازان سینمای آمریکا نیز بی توقف ادامه خواهند داد، این مسئله Uncut Gems را به یک فیلم سرگرم کننده و در عین حال خسته کننده و گاهاً آزاردهنده تبدیل کرده است. به نظر نمی آید که ماجرا به جای خاصی ختم شود _یک مرد ساده و معمولی دارد زندگی اش را می کند_ اما این به خودی خود کافی است. تحسین کردن این فیلم از دوست داشتنش آسان تر است و من از پایان آن متنفرم، اما مشخص است که برادران سفدی دوست دارند روی اعصاب ما راه بروند. این دو برادر به موضوعات ساده و احمقانه ای که فیلم ها به خورد شما می دهند، علاقه ای ندارند _کاراکترهای دوست داشتنی و ملموس، داستان های موعظه گری که درس اخلاق می دهند. آن ها بیش از حد غرق استفاده صحیح از رنگ ها و صداها هستند، چهارچوب ها را از میان برمی دارند، پا را از مرزهایشان (و مرزهایمان) فراتر می گذارند.

در خلال این هرج و مرج دلپذیر، سندلر نقش هاوارد رتنر را بازی می کند، فردی که در منطقه دیاموند منهتن صاحب یک مغازه جواهرفروشی است. هاوارد چند کارمند دارد، یکی از آن ها معشوقه او (جولیا فاکس) است. همسر رنجیده خاطر هاوارد نیز (با بازی ایدینا منزل) از دست او جان به لب شده است. هاوارد درقبال خانواده اش سهل انگاری می کند، اما عاشق پسرانش است و هنوز وظایف خانوادگی را به موقع انجام می دهد.

در میانه های فیلم Uncut Gems (جواهرات تراش نخورده)، مراسم عید یهودیان «سدر پسح» با آرامش و بی شتاب برگزار می شود؛ فضایی آکنده از عشق، سرزندگی و جیغ و داد بچه ها، هیاهوی همسران پرمشغله و مردان فربه ای که مشغول جویدن سیگار هستند. اما هاوارد به فکر بدبختی های خودش است: او قمار می کند و با توجه به قرض سنگینی که بالا آورده می توان گفت که یکی از آن قماربازهای بدشانس است.

در فیلم جواهرات تراش نخورده (Uncut Gems) اتفاقات بسیار زیادی رخ می دهند و پیگیری بعضی از این اتفاقات می تواند دشوار باشد. این آشوب اما عمدی و سرگرم کننده است. کافی ست دودستی به هاوارد بچسبید و ببینید که از جایی به جای دیگر می دود، با فریاد سلام و احوال پرسی می کند، با افراد مختلف تماس می گیرد، معامله می کند و بی وقفه میان برش های پرشی (jump cuts)، زوم های دوربین و کلوزآپ های بی رنگ در حال حرکت است؛ در این اثنا ما شاهد فیلمبرداری فوق العاده داریوش خونجی با فیلم 35 میلیمتری هستیم. هاوارد چند آدم گردن کلفت را که برای یک مرد مرموز کار می کنند، سر کار می گذارد. او مبلغ هنگفتی را به این مرد مرموز بدهکار است. نوچه های او آدم های قلچماق ترسناکی هستند که بی رحمی از صورت هایشان می بارد و اینجا دیگر از آن زیبایی ها و ظریف کاری های معمول فیلم ها خبری نیست. یکی از آن ها (کیث ویلیامز ریچاردز) به لب و دهان هاوارد مشت می کوبد؛ این کار او تا حدی قابل درک است.

فیلم Uncut Gems به نویسندگی برادران سفدی و همکار همیشگی شان یعنی رونالد برونستاین؛ فیلمبردار آمریکایی، با یک مقدمه آغاز می شود؛ یک استراژی تقریباً آشنا در قصه پردازی. اما استفاده از این استراژی برای برادران سفدی امری غیرمعمول است. مکانی که در شروع فیلم می بینیم نیز مکانی غریب و غیرمعمول است: یک معدن در اتیوپی، جایی که انبوهی از مردم دور یک کارگر که به شدت مجروح شده در تکاپو هستند. مکان فیلمبرداری در ابتدا بی معنی به نظر می رسد. انتخاب این مکان نیز مثل انتخاب سندلر به عنوان بازیگر اصلی خبر از بودجه بالای این فیلم می دهد. شروع فیلم، به لحاظ ساختاری، چهارچوب کلیشه ای ماجراجویی های هالیوود را منعکس می کند؛ فیلم هایی با قهرمان های جذاب و سیاهی لشکری بیگانه و تهاجمی و شاید هم یکی دو تا مومیایی.

اگر با دقت بیشتری نگاه کنیم، شروع پر گرد و خاک و اسرارآمیز فیلم Uncut Gems به شکل عجیب و خنده داری شروع فیلم The Exorcist را بازتاب می دهد که در آن یک کشیش در یک محل حفاری باستان شناسی در عراق یک شیء باستانی اهریمنی را از زیر خاک بیرون می کشد و سپس وحشت، جن زدگی و فوران استفراغ آغاز می شود. اکتشاف سحرآمیز فیلم Uncut Gems به دست دو معدن چی اهل اتیوپی رقم می خورد که از آشوبی که به وجود آمده استفاده می کنند و پنهانی به معدن باز می گردند تا یک تکه سنگ ناهموار را از میان خاک بیرون بکشند. کاشف به عمل می آید که این تکه سنگ یک عقیق سیاه بزرگ است که خیلی زود به مجموعه دارایی های هاوارد می پیوندد، اما مدت زمان زیادی در اختیار او نمی ماند. این عقیق نیز درست مثل شیء باستانی فیلم Exorcist شوم و بدیمن است و به بیان امروزی تر فتیش (جاذبه وسواسی) دارد و بر روی هر کسی که به آن نزدیک می شود تسلط و اثری تقریباً جادویی و خطرناک می گذارد.

هاوارد باور دارد که این سنگ عقیق او را نجات خواهد داد _او قصد دارد این سنگ را در مزایده به فروش بگذارد_ اما از بخت بد، این تکه سنگ مدام از چنگ او فرار می کند. در کل به نظر می رسد که برادران سفدی دوست دارند نقشه های هاوارد را نقش بر آب کنند، بدشانسی ها و انتخاب های بد او را بیشتر کنند، زندگی شخصی و خانوادگی او را ویران کنند و جروبحث های بی هدف یا هدفمند به راه بیندازند. این دو کارگردان هاوارد را به بازی می گیرند، سر او را در آب یک فواره فرو می برند و تقریباً دماغ او را می شکنند. هاوارد یک شخصیت شوخ، مضحک، مبتذل و افراطی است و با وجود اینکه برادران سفدی به هاوارد علاقه دارند (صحنه های هاوارد با بچه هایش گویای این موضوع است) اما او را راحت نمی گذارند. زندگی منزوی، ناسازگار، پست، زشت، بی رحم و کوتاه است؛ این فیلم نیز غالباً همین طور است، البته با مدت زمان 135 دقیقه اصلا فیلم کوتاهی نیست.

سندلر نقطه کانونی این گرداب هرج و مرج است؛ کانونی بی ثبات و البته قانع کننده. نقش او به شدت فیزیکی و به طور کلی تهاجمی (واکنشی) است _هاوارد درب و داغان است. سندلر هرازگاهی در لحظاتی از آرامش، مهربانی و عواطفِ حقیقی می تواند هویت عاطفی کاراکترش را گسترش دهد. و سپس بوم! او دوباره دیوانه می شود و به درون غوغا و هیاهو شیرجه می زند، سعی می کند از ستاره بسکتبال کوین گارنت (که در نقش خودش بازی می کند) کلاهبرداری کند یا شریک یاغی و نافرمانش را (با بازی بی نظیر کیت استنفیلد) در این کلاهبرداری کنترل کند. گارنت درمورد نژادپرستی و استثمار برای هاوارد سخنرانی می کند و داستان به اتیوپی باز می گردد. صداقت گارنت ممکن است به دل شما بنشیند، اما هاوارد را تحت تاثیر قرار نمی دهد.

در فیلم Uncut Gems هاوارد آنقدر سریع می دود که نمی تواند بایستد و گوش دهد، او واقعاً اهمیتی نمی دهد. دنیا همینه که هست، دنیای پررقابت و پرخشونت، دنیای آدم های کلاهبردار، پولدار شو یا در راه پولدارشدن بمیر. اما، برادران سفدی هاوارد را قضاوت نمی کنند، یا حتی بدتر از آن، از ما نمی خواهند که هاوارد را قضاوت کنیم. در عوض، آن ها هاوارد را در لحظه خاصی از تاریخ قرار می دهند (سال 2012)، آن ها او را به درون دنیای سرمایه داری متأخر پرت می کنند؛ دنیایی تماماً تبادل گرا که به طور نگران کننده ای ناامن است. این دنیای مجذوب کننده بر بدنه خود نقش و نگار افراد تأثیرگذار سینمایی را دارد _داستان سرایانی همچون آبل فرارا، جیمز توباک، تونی اسکات و گاسپار نوئه_ اما علاوه بر این ها رگه هایی از زیبایی پر زرق و برق و تراش نخورده نیز در این دنیا وجود دارد.