نقد فیلم About Time (درباره زمان) محصول 2013

فیلم‌های سفر در زمان معمولاً هدفی روشن در نظر دارند، موقعیتی که نیاز به اصلاح شدن دارد. مارتی مک‌فلای باید والدینش را به هم برساند، جان کانر باید آنقدر از دست ترمیناتورها (نابودگرها) فرار کند تا بزرگ شود؛ مردان جکوزی ماشین زمان باید از خراب کردن گذشته دست بردارند و به…جکوزی ماشین زمانشان برگردند.

هرچند، وقتی که قواعد و الزامات و ساعت در حال تیک تیک کردن را حذف کنیم، قدرت سفر در زمان به ترفند داستانی نا محسوس‌تری تبدلیل می‌شود. فیلم About Time برای بیان داستانی کوتاه و شخصی آن را به کار می‌برد – از آن داستان‌هایی که پدر، پسرش را در روز تولد 21 سالگی‌اش در اتاق مطالعه می‌نشاند تا رازی خانوادگی را به او بگوید. در اینجا موضوع این است که هردوی آن‌ها – در واقع تمام مردان خانواده‌شان- می‌توانند در زمان سفر کنند. (به اینکه آیا خانم‌ها این توانایی را به ارث می‌برند و یا چرا نمی‌برند اشاره نمی‌شود.)

این قطعاً مسئله‌ی بزرگیست، اما بدون محدودیت نیست. همانطور که پدر با نشاطش (بیل نای) توضیح می‌دهد، تیم (دونال گلیسون) می‌تواند در بازه‌ی زمانی عمر خودش پرش کوآنتومی کرده، به لحظه‌ای در گذشته‌اش پریده و به زمان حال بازگردد. پدر به او اخطار می‌دهد که از این توانایی برای رسیدن به پول و قدرت استفاده نکند – اقوام دیگر این کار را کردند که نتایج ناخوشایندی داشت- و به جای آن به دنبال چیزی باشد که واقعاً به آن اهمیت می‌دهد، و با این کار هدف فیلم را محدود و حد و مرزهای آن را مشخص کرد. پدرش به دنبال خانواده و کتاب‌های خوب بود. تیم زنده دل به دنبال عشق.

تیم که بلند و لاغر و خوش نیت بود اما در ارتباط با خانم‌ها خیلی موفق نبود، از قابلیتش استفاده می‌کند تا به گذشته برگردد و موقعیت اجتماعی ناخوشایندی را که قبلاً پیش آمده بود درست کند. در صحنه‌هایی که او سعی دارد با دوباره انجام دادن کاری از سرافکندگی فرار کند، اما برای بار دوم اوضاع را خراب می‌کند، تردستی خاصی شبیه به فیلم روز گراندهاگ وجود دارد. با وجود یک معشوقه‌ی تابستانی ترسناک (مارگو رابی)، فرصت تکرار یک لحظه به تیم اجازه می‌دهد تا درسی را بیاموزد که در غیر این صورت ممکن بود سال‌ها طول بکشد تا به آن پی ببرد.

بیشتر از هر داستان پیچیده‌ای، فیلم بر رشد تدریجی شخصیت و روابط تمرکز دارد، اما نظام پیچیده‌ای در پس‌زمینه در حال فعالیت است تا سفر در زمان منسجم و بی تناقض باشد- چه خوب که این کار را می‌کنند، وقتی چندین شخصیت می‌توانند بروند و با ترتیب وقوع رویداد‌ها بازی کنند. اما فیلم درباره زمان (About Time) به خود اجازه می‌دهد که تنها بعضی از کارهایی را که از ژانرش انتظار می‌رود انجام دهد و در طول آن از منطقی درونی پیروی می‌کند.

در حقیقت با وجود تمام جلوه‌های علمی-تخیلی فیلم About Time، در اینجا زندگی با چنان چزئیاتی به تصویر کشیده شده است که حس واقعی بودن دارند. وقتی تیم، مری (ریچل مک‌ادمز) اهل کتاب را ملاقات می‌کند، شوخی‌های همراه با لاس زدن حس واقعی بودن دارد؛ کلمه‌ای که به غلط بیان شده بود تبدیل به شوخی‌ای بین آن‌ها می‌شود، و ذوق مشترکشان نسبت به کیت ماس تبدیل به داربستی می‌‌شود که رابطه‌ی بینشان ریشه می‌دهد و روی آن رشد می‌کند. فرآیند یادگیری تیم به انسانی‌ترین شکل به تصویر کشیده‌شده؛ فیلم‌نامه اشتباهات (که تعدادشان زیاد است) و استفاده‌ها‌ی خودخواهانه‌‌ی گهگاهی او  از کمدی را بیرون می‌کشد.

در فیلم عشق حقیقی، نویسنده و کارگردان ریچارد کرتیس ویژگی‌ و جوهای مختلفی را با هم مقایسه کرد- از جمله حالات احساساتی خیلی آشکار و احساسات پیچیده‌تر. در فیلم About Time نیز چنین ترکیب پذیرفتنی‌ای پیدا می‌کند. تجربه‌ی لحظه به لحظه‌ی زندگی همراه با سفر در زمان تیم به همان اندازه‌ی خیلی از فیلم‌ها‌ی کمدی عاشقانه‌ی جدید یا شاید بیشتر از آن‌ها هم حس متعادل و معقول بودن دارد. زمان می‌گذرد و تیم بالغ می‌شود، رابطه‌اش تثبیت می‌شود و فیلم بر روی کل زندگی، دیگر جنبه‌های عشق، و تأثیر پستی و بلندی‌های پیر شدن بر روی پدرش، مادر بی باکش (لینزی دانکن) و خواهر بی‌خیالش (لیدیا ویلسون) تمرکز می‌کند. سفر در زمان شاید به تیم توانایی منحصر به فرد رفتن به گذشته و کمک کردن به دوستان و خانواده‌اش هنگام درگیری با مشکلات را بدهد، اما کرتیس محدودیت‌های این موهبت و اجتناب ناپذیری پایان زندگی را نیز بررسی می‌کند. تنها سؤالی که بی‌پاسخ باقی می‌‌ماند این است که آیا ممکن است تیم رازش را با مری در میان بگذارد یا نه- موضوعی که حذف شدن آن رابطه‌ی آن‌ها را به گونه‌ای مناسب آسان می‌کند.

اما گذشته از آن، این فیلمی است که لذت‌های ژانر را با داستان‌سرایی مؤثر و از نظر موضوع قوی و اثرگذار با یکدیگر ترکیب می‌کند و علاوه بر این مخاطبانش را دعوت به عمل می‌کند. About Time (وقتشه) …درباره‌ی زمان است: از ما می‌خواهد تا درمورد این فکر کنیم که همه‌مان چگونه از این منبع استفاده می‌کنیم و ساعت‌ها و دقیقه‌های تشکیل دهنده‌ی یک روز یا یک زندگی چگونه با اهداف و ارزش‌های ما همسو می‌شوند.

فیلم About Time (درباره زمان) ادعا می‌کند که سادگی زندگی روزمره را باید غنیمت شمرد و این که از زمان باید برای خواندن، پا برهنه دویدن در ساحل و مسابقات پینگ پنگ پدر -پسری استفاده کرد. برای این ادعا دلیلی قوی می‌آورد و خیلی سخت است که با نتیجه‌اش مخالفت کرد.