بَدمَن های دوست داشتنی (نگاهی به فیلم “متری شیش و نیم”)

سعید روستایی ، پس از کسب موفقیت بین عامه مردم با فیلم “ابد و یک روز” که با تِمِ اعتیاد و فقر عجین بود ، امسال نیز با “متری شیش و نیم” بار دیگر مقوله اعتیاد را هدف قرار داده ، با این تفاوت که در فیلم دوم ، تبدیل به یک کارگردان پخته و کاربلد شده که با اندوخته­ هایی از تجربه کار پیشین خود ، دست به خلق فیلمی جسورانه ­تر و بی پرواتر زده است.

متری شیش و نیم ، روایتی است از ماجرای تقابل یک پلیس با رییس باند مواد مخدر با نام مستعار “ناصر خاکزاد” که افت و خیزهای این تقابل ، داستان جذاب و پرکششی را فراهم کرده تا علاوه بر جذب مخاطب عام ، با نکات حائز اهمیت در کارگردانی و ریزبینی ­ها و ریزه ­کاری های فیلمنامه ، توجه منتقدین و مخاطبین خاص سینما را نیز جلب کند.

فیلم ، از همان دقایق ابتدایی مخاطبش را میخکوب می­کند. با سکانسی که تعدادی پلیس به خانه­ ای مشکوک رفته­ اند تا عده­ ای را دستگیر کنند. یک شگرد خاص سینمایی همراه با سایه و تعقیب تبهکار صورت می­گیرد و یک تعقیب و گریز خوش ریتم. سپس با یک نمای کوبنده ، فرد تبهکار زیر انبوهی خاک در زمینی که روی آن ساختمانی درحال احداث است ، زنده به­ گور می­شود. همین آغاز کوبنده با حفظ ریتم خود ، تا پایان فیلم مخاطب را مضطرب ، جَوزده و احساساتی نگه­ می­دارد.

پیمان معادی بعنوان مسئول عملیات مربوط به دستگیری این باند خلافکار ، بازی قابل قبولی داشته و هرچند که میمیک­ ها و استایل بازی او در این فیلم ، بی شباهت به بازی ­اش در ابد و یک روز نیست اما شمایل یک پلیس سختگیر و وظیفه­ شناس را به درستی از آب درآورده. دو دستیار او نیز قابل باور هستند و هرچند نقش چندان جدی­ ای ندارند اما تلاش روستایی بر  آن بوده تا با عدم استفاده از نابازیگر حتی در سطحی ترین حالات ممکن ، فیلم را دچار حس زدایی نکند و فضای رئالیستی و باورپذیر اثر را حفظ کند.

این مطلب را هم بخوانید:   نگاهی به فیلم Sacrifice اثر آندری تارکوفسکی

آنچه که متری شیش و نیم را از باقی همتایان اجتماعی خود مانند “جان­دار” یا “طلا” متمایز می­کند ، توجه فیلمساز به بُعد هنری یا بصری اثر است. برخلاف باقی فیلم­ها در ژانر اجتماعی که تمام انرژی و هدف خود را صرف بیان بیچارگی ­ها و سیاهی ­ها می­کنند و روش بیانشان نیز روشی زبانی و دیالوگ محور است ، متری شیش و نیم با بهره­ گیری از فیلمبرداری هومن بهمنش و انتخاب نماهای درست و خیره کننده با نهایت استفاده از امکانات بصری لوکیشن ، لحظاتی خاص را ضبط و ثبت می­کند که در کنار روش ارائه زبانی ، روش ارائه بصری نیز به کار گرفته شود و به ارزش این فیلم بعنوان یک مدیوم سینمایی بیفزاید. همچنین ایده ­های خلاقانه و متنوع کارگردانی نیز دست بهمنش را در جهت انتخاب موقعیت ­ها و نماهای درست باز گذاشته است.

فیلم اخیر روستایی ، از خاصیتی برخوردار است که این روزها در سینمای مدرن جهانی رواج دارد. یعنی خاکستری به تصویر کشیدنِ بَدمَن ها و آنتاگونیست ها که بعضا موجب ایجاد علاقه و همذات پنداری بین مخاطب و کاراکتر منفی فیلم است. بخشی از این تاثیر عاطفی توسط انتخاب بازیگر شکل می­گیرد. کارگردان ممکن است با برگزیدن یک سوپراستار محبوب برای ایفای نقش یک تبهکار یا قاتل ، تا حدودی این تبهکار را مورد ترحم قرار دهد ، اما فیلمنامه و روند شکل ­گیری شخصیت نیز بی تاثیر نیست. “ناصر” با بازی نوید محمدزاده ، هرچند که فروشنده مواد مخدر و شکل­ دهنده تبهکاری­ های بزرگی است ، اما برای این شخصیت در فیلم نقاط ضعفی نیز تعبیه شده تا مخاطب با کاراکتری تماما سیاه و منفی روبرو نشود. ناصر علی ­رغم بیر حمی در مجازات هم­دستانش ، در مقابل کودکان ضعف بزرگی دارد که بارها در فیلم به آن اشاره می­شود. همچنین خط قرمزی مبتنی بر خانواده دارد که اجازه نمی­دهد حتی قانون کاری به کارشان داشته باشد. از آن طرف پلیس (صمد) بعنوان یک پروتاگونیست و یک شخصیت مثبت ، المان­های تاریک و منفی اخلاقی دارد که تعادلی در جهت خاکستری بودنش محسوب می­شود. همکارش را بابت یک سوتفاهم ساده لو می­دهد و زمانی که کارش گیر می­کند ، سریعا قصد رفع و رجوع دارد. این همگام سازی و عدم اغراق در شکل دادن به کاراکتر ، کنشی مدرنیستی در سینما محسوب می­شود که این روزها تلاش هایی در همین راستا در فیلمنامه­ های ایرانی دیده می­شود و از هزاران گامی است که برای جهانی جلوه دادن سینمای ایران در حال انجام شدن است.

این مطلب را هم بخوانید:   تحلیلی بر مسخ کافکا

متری شیش و نیم ، حاصل پختگی کارگردان و حرفه ­ای بودن بازیگرانی است که این نقش هارا به لطف تکرار در سینمای ایران خوب بلدند ، اما این روستایی است که می­داند چطور باید یک فیلم با دغدغه­ های اجتماعی ساخت و دل به کلیشه ها نبست. یک فیلمِ تکراریِ خوش ساخت و درآمده ، قطعا کم از یک فیلم اکسپریمنتالِ نوگرایانه شکست خورده ندارد و در انبوه تکراری­ های شکست خورده سینمای ایران ، متری شیش و نیم از بهترین فیلم ­هایی است که می­تواند تولید و دیده شود.

نویسنده : ایمان رضایی

نظرتان را با ما در میان بگذارید




کانال تلگرامی ما رو از دست ندید!