Emilia Pérez نماینده سینمای فرانسه در نود و هفتمین دوره جوایز اسکار است که به مسئله ی تغییر جنسیت می پردازد. با نقد این فیلم همراه سینما مدرن باشید.
ژاک اودیار یکی از چهره های ثابت و شناخته شده ی جشنواره کن است. او با فیلم اولش بنام «ببینید که چطور فرو می افتند» به جشنواره کن راه پیدا کرد و بعد از آن با فیلم «دیپان» اش برنده نخل طلا شد. او بعد از آن با فیلم های یک پیامبر، برادران سیسترز، زنگار و استخوان درخشید. چیزی که در جهان اودیار اتفاق می افتد و باعث می شود که آثاری مثل امیلیا پرز، یک پیامبر، دیفان و… در جشنواره ای مثل کن حضوری درخشان داشته باشند، توجه به روایت ها و خصوصیات بومی است. داستان، شخصیت ها و اتفاقات همه ی این فیلم ها به نوعی مربوط به مختصات خاصی هستند، و قهرمان هایشان هرکدام از کشوری می آیند. آن ها جهان هایی آشفته و درهم دارند که از محل زندگی شان سرچشمه گرفته است.
فیلم امیلیا پرز یکی از بهترین فیلم های جشنواره کن بود که به شدت مورد توجه منتقدان قرار گرفت. اثری با موضوعی به شدت جشنواره پسند که قصه ای پرتب و تاب را در مکزیک روایت می کند. جدای از این بازی های کارلا گاسکون (که در هر دو نقش مانیتاس و امیلیا ظاهر می شود)، زوئی سالدانا و سلنا گومز بسیار مورد توجه منتقدان قرار گرفتند. این فیلم یکی از پرسروصداترین فیلم های سال ۲۰۲۴ است.
در ادامه داستان فیلم لو می رود.
Emilia Pérez ترکیبی جسورانه از ژانرها و ایده های مختلف است. اودیار با استعداد ذاتی اش، جهانی چندلایه خلق کرده که می توانست به سقوط فیلم بینجامد، اما با وجود چالش ها، اثری قابل قبول و جذاب ارائه داده است. این فیلم از نظر بصری، فرمی و محتوایی، روایتی چندوجهی دارد که مخاطب را به دنیایی خاص وارد می کند.
فیلم با یک درام دادگاهی آغاز می شود، جایی که ریتا مورا، وکیلی که نادیده گرفته می شود، مجبور است با رئیس اش همکاری کند تا یک خلافکار را از زندان نجات دهد. این شروع، مقدمه ای برای ورود به دنیایی بزرگ تر است. پس از پیروزی در دادگاه، تماسی عجیب به ریتا، مسیر فیلم را به کلی تغییر می دهد.
مانیتاس دلمونته، یکی از خطرناک ترین قاچاقچیان مکزیک، ریتا را برای مذاکره ای غیرمعمول می رباید. ریتا در ازای پول زیاد، وکیل او می شود، اما نه برای کاری ساده، بلکه برای هموار کردن مسیر تغییر جنسیت مانیتاس. اودیار با این ایده ی جسورانه و پرچالش، فیلم را به سمت درامی عمیق و جشنواره پسند سوق می دهد. مانیتاس می خواهد به آنچه همیشه آرزویش را داشته، تبدیل شود.
در امیلیا پرز، جنگ و خشونت به انرژی زنانه تبدیل می شود، چالشی بزرگ برای اودیار. تغییر جنسیت مانیتاس ایده ای پیچیده است که دنیایی پرکشش می طلبد. اگر مانیتاس مردی عادی بود، داستان این قدر جذاب نمی شد، اما او چهره ای ترسناک است که همه از او می هراسند. ریتا پرونده ی او را می پذیرد و برنامه های تغییر جنسیت را طراحی می کند. در این میان، تعلیق به عنوان عنصری دراماتیک، فیلم را به اثری جنایی قدرتمند تبدیل می کند.
مخاطب نگران ریتا است و می ترسد تغییر جنسیت مانیتاس به فاجعه ای بینجامد. ترکیب ژانر جنایی با موضوع تغییر جنسیت، رویارویی دو جهان متضاد را نشان می دهد. اودیار از این تقابل، مسائل هویتی و روانی عمیقی را بیرون می کشد.
مانیتاس تحت عمل جراحی قرار می گیرد و فیلم وارد پرده ی دوم می شود. نگاه های او از زیر بانداژها و گریه هایش، استعاره ای از تولد دوباره است. امیلیا در میان درد و اشک متولد می شود و داستان به کشمکش های جدیدی می رسد. مانیتاس حالا به عنوان امیلیا زندگی می کند، هویتی جدید که فیلمساز به دنبال پرداخت آن است.
مانیتاس در هویت مردانه اش چهره ای ترسناک داشت، اما حالا به عنوان امیلیا، در حال تطهیر خود است و به جستجوی مفقودان مکزیک می پردازد. او حتی پس از خیانت جسی، واکنشی نشان نمی دهد و اجازه می دهد تغییر جنسیت اش بدون مشکل پیش برود. این رویکرد می توانست روابط دراماتیک فیلم را تضعیف کند، چراکه کشمکش های احتمالی با جسی می توانست به جذابیت داستان بیفزاید.
اودیار به مسیر تغییر جسمی و روحی مانیتاس به امیلیا کم توجهی کرده است. برای او مهم نیست چگونه این تحول اتفاق افتاد، بلکه تمرکز اصلی اش روی دیدن جهان از نگاه زنان است. مانیتاس در هویت مردانه اش، هیولایی ترسناک بود که در بیابان زندگی می کرد، اما امیلیا، در هویت زنانه اش، به جستجوی مفقودان می پردازد و جهانی آرام تر می سازد. اودیار با این تغییر، نجات جهان را در گرو رستگاری زنان می بیند. با تولد امیلیا، جهان فیلم رنگ و رویی تازه می گیرد و او در خانه ای پر از زندگی ساکن می شود، دور از چهره ی زشت و خشن گذشته اش.
جهان فیلم Emilia Pérez، جهان زنان است. چهار زن در این فیلم به دنبال سرنوشت خود هستند. جسی، با بازی سلنا گومز، نماد زنی است که به دنبال عشق است و اراده ی کمی دارد. او به راحتی تسلیم مانیتاس می شود و حتی پس از تغییر جنسیت او، به خانه اش بازمی گردد. در مقابل، ریتا، با بازی زوئی سالدانا، زنی مستقل و جاه طلب است که بدون ترس با مانیتاس روبرو می شود. جسی به دلیل ترس از مانیتاس، احساساتش را سرکوب می کند، در حالی که ریتا کنترل زندگی خود را در دست دارد.
اپیفانیا، آخرین زنی که به داستان اضافه می شود، ایده ای تازه اما سنگین به فیلم تزریق می کند. او که از جهان مردانه گریخته و از مرگ شوهرش خوشحال است، به امیلیا پناه می آورد و با او وارد رابطه می شود. ورود او شوکی به فیلم وارد می کند و به نظر می رسد تنها برای جشنواره ها طراحی شده است. فیلم با موضوع سنگین تغییر جنسیت، ظرفیت این ایده ی اضافی را ندارد. اپیفانیا بدون پیشینه ی مناسب، مانند تکه ای ناجور در داستان به نظر می رسد.
از همان ابتدا، موزیکال بودن فیلم توجه مخاطب را جلب می کند. ترکیب ژانرهای موزیکال، ملودرام، جنایی و درام دادگاهی، چالشی بزرگ برای اودیار بوده است. بدون عنصر موزیکال، فیلم به تریلری جذاب تبدیل می شد، اما موزیکال بودن سکانس های تنش زا، مانند ملاقات دوباره ی مانیتاس و ریتا، از شدت تعلیق می کاهد. برای فیلمی با لایه های سنگین مانند امیلیا پرز، انتخاب ژانر موزیکال چندان مناسب نیست، چراکه تمرکز مخاطب را از سفر قهرمانی امیلیا به سمت ترانه ها منحرف می کند.
همانطور که قبلا نیز اشاره شد امیلیا پرز فیلمی با ایده های سنگین و شلوغ است. تلفیقی از ژانرهای مختلف که به تمرکز کار روی مسئله ای واحد ضربه می زند. ترانه ها و رقص هایش که در جایگاه خود بسیار جذاب و قوی کار شده اند از بار تعلیقی فیلم می کاهد و از طرفی دیگر نیز ایده های فمنیستی اثر اجازه نمی دهد که سفر قهرمانی امیلیا/ مانیتاس از لحاظ روانی خودش را به خوبی ارائه دهد. با اینحال Emilia Pérez اثری قابل تامل است، فیلمی که تفاوت دو دنیای مردانه و زنانه را به تصویر می کشد.