نقد فیلم Her (او)

Her Joaquin Phoenix1 - نقد فیلم Her (او)

کارگردان : Spike Jonze

نویسنده : Spike Jonze

بازیگران : Joaquin Phoenix, Amy Adams, Scarlett Johansson

خلاصه داستان : داستان فیلم در آینده‌ای نامعین اتفاق می افتد. همه ی مردم به چیزی وصل هستند، و سمعک مانندهایی برای ارتباط با سیستمهای اطلاعاتیِ شخصیشان به گوش میزنند. املأ جای تایپ کردن را گرفته و بازیهای کامپیوتری با استفاده از فناوریِ سه بعدیِ حقیقی تماما آمیخته با حرکاتِ بدن شده اند. ارتباطات اغلب بدون نام و نشان صورت میگیرد. در این بین تیئدور (با بازی واکین فینیکس) …

هیچوقت اسپایک جونز را متّهم به کوته همّتی نکنید. آخرین تلاشِ سینماییِ جونز، «او»، را میتوان در ژانرِ “عملی-تخیّلیِ مکاشفه گون” یا شاید “عاشقانه ی اینترنتی”(iRomance) خواند. بدون در نظر گرفتنِ جزئیات، ایده ی «او» – هوشمندیِ ماشین ها – برای طرفدارانِ فیلمهای علمی-تخیلی آشناست، که بُعدی جدید و جالب از آن را می پیماید. جونز علاوه بر کاوشِ این که این پدیده در آینده ی نزدیک در چهارچوب دنیای واقعی چگونه خواهد بود، نگاهی به چگونگیِ پاسخ مردم به روابط غیرمرسوم و چگونگیِ امکانِ تغییرِ روابطِ انسان ها در جوامع تحت سلطه ی کامپیوترها می اندازد.

داستان فیلم در آینده‌ای نامعین اتفاق می افتد. دنیایش برایمان آشنا اما تا حدودی متفاوت است. همه ی مردم به چیزی وصل هستند، و سمعک مانندهایی برای ارتباط با سیستمهای اطلاعاتیِ شخصیشان به گوش میزنند. املأ جای تایپ کردن را گرفته و بازیهای کامپیوتری با استفاده از فناوریِ سه بعدیِ حقیقی تماما آمیخته با حرکاتِ بدن شده اند. ارتباطات اغلب بدون نام و نشان صورت میگیرد و معمولا فعالیتهای جنسی بدونِ تماسِ فیزیکی رخ میدهد. تصویر این فیلم از آینده برای تماشاچیانی که در ارتباطِ تنگاتنگ با فناوریهای الکترونیکی زندگی میکنند، آنچنان نسبت به حال پیشرفته تر نیست.

her movie poster - نقد فیلم Her (او)

تیئدور (با بازی واکین فینکس) یک “نامه دستنوشته نویس” است. کارش نشستن بر سر میزی و نوشتن نامه از شخصی به شخصی دیگر است (هنری که منسوخ گشته). نوشته ها هرچند در رایانه اما به شکل نسخه های واقعیِ دستنوشته ایجاد میشوند. تیئدور زندگیِ منزوی در خانه را به بیرون رفتن ترجیح می دهد. در کشاکشِ دیرینه ی جدایی از همسرش کترین (با بازی رونی مارا) قرار دارد و به ندرت وقتش را نزدِ دوستانِ صمیمی اش امی (با بازی امی آدامز) و چارلز (با بازی مت لتچور) سپری می کند. اما یک روز همه چیز برایش تغییر می کند، زمانی که تیئدور یک سیستم-عاملِ خصوصی نصب میکند، که از نظرِ هوشِ مصنوعی بسیار پیشرفته تر از هر چیز مشابهی است که تا آن زمان وجود داشته است. او حالتِ مؤنث را برای سیستم-عامل اش انتخاب میکند و در پی آن با سِمَنتا (با صدای اسکارلت جوهانسن) آشنا می شود، که به همراهِ همیشگی اش تبدیل میشود. همزمان که سِمَنتا هوشمندتر می شود، تیئدور بیشتر عاشقش می شود، اما همانند هر عشق دیگری، هرچند غیر معمول، “دورانِ ماه-عسل” این عشق نیز تا ابد ادامه نمی یابد.

تیئدور شخصیتی منحصر به فرد و جالب دارد، که واکین فینکس به اندازه‌ی کافی چاشنی دست و پا چلفتی به آن افزوده است. تیئدور در برقرایِ ارتباط با دیگران کاملا ناتوان نیست، اما روابط شخصیِ محدودی دارد، که به اقتضای شرایط اجتماعی که در آن زندگی می کند به وجود آمده است. دوستانش بیشتر شبیه به نیازهای ثانویه ی زندگی اش هستند تا نیازهای اولیه. تیئدور سابقه ی طولانی در شکست های عاطفی دارد؛ آشناییِ اتفاقی با امی که به دوستی با او انجامیده، ازدواجی نافرجام، گفتگوی شبانه با زنی که به ناخوشی می انجامد، و وعده ملاقات برای نامزدیِ بدونِ آشناییِ قبلی با زنی که به نتیجه ی دلخواه نمیرسد. با وجود تمام این شکستهای تیئدور با زنانِ گوشت و خون دار، آیا خوی گرفتن با موجودی که نتوان لمسش کرد دور از ذهن به نظر میرسد؟

ScreenShot2014 02 14at8.20.54AM - نقد فیلم Her (او)

سِمَنتا شخصیتِ بانمکی دارد، که اساسا شبیه به داستان های علمی-تخیلیِ “معمول” و بر پایه احتمالِ به هوشیاری رسیدنِ موجودی با هوش مصنوعی بالا، نیست. جونز این موضوع را به عنوانِ پیشفرض میپذیرد؛ ما هیچگاه به میزانِ واقعی بودن سِمَنتا در مقابل تیئدور شک نمیکنیم. برای مدتی سِمَنتا تلاشی پینوکیو مانند در جهتِ یافتنِ راهی برای تبدیل شدن به دختری واقعی و برقراریِ تماسِ فیزیکی با تیئدور می کند. اما تجربه های ناموفق در استفاده از یک “بدل” باعث می شود به “پوست خودش” تن دهد. «او» پرسشهای زیاد مطرح میکند که نمی تواند (و احتمالا نباید) بدان پاسخ دهد؛ پرسشهایی مانند عشق برای یک سیستم-عامل به چه معنی است؟ یا کِی یک سیستم-عامل به ارضای جنسی می رسد؟ چه چیزی تجربه می شود؟ لذت؟ شبیه سازیِ لذت؟ یا چیزی دیگر؟ این که فیلمی بتواند بیننده را به تفکر در مورد چنین موضوعاتی وا دارد بسیار تحسین برانگیز است، بر خلاف فیلم های بسیاری که تمایل به سرکوب کردن حس و تفکر مخاطبشان دارند.

ScreenShot2014 02 14at8.20.04AM - نقد فیلم Her (او)

بدون شک رابطه هایی که بین سمنتا و تیئدور شکل می گیرد غیر معمول است، اما جونز بسیار مراقب است که در مقام قضاوت آن برنیاید. رویکردِ جونز در به بادِ تمسخر گرفتنِ شخصیتِ اولش به واسطه ی گریزان بودن از تجربیات انسانی و رضایتمندی در پناه آوردن به یک ماشین نیست، بلکه در عوض رابطه ی سمنتا/تیئدور را به رابطه هایی که در طول زمان “غیر استاندارد” خوانده میشده اند – مانند رابطه‌های فرانژادی، اختلاف سنّی، همجنسی، … – تشبیه میکند. در «او» نیز بعضی از شخصیتها با اعتراف تیئدور به نامزدی اش با یک سیستم-عامل برخوردی منفی نشان میدهند؛ مانند زنی که او را “عجیب” میخواند، که با بازخوردش مواجه می شود. اما دیگران ایرادی در این نوع ارتباط نمی بینند. شاهد مثال آن صحنه ی زیبایی است که در آن تیئدور و سمنتا “وعده ی ملاقاتی دوگانه” با همکارش و نامزدش ترتیب میدهند.

فیلم بسیار پرحرف است، اما اینکه نیمی از زوجِ اصلیِ آن تنها به صورتِ صدا وجود داشته باشد باعث تغییر چیزی نمی شود. اسکارلت جوهانسن هیچگاه به صورت فیزیکی ظاهر نمی شود، که این باعث میشود تنها با تارهای صوتیاش هنرنمایی کند. هر چند نمی خواهم تا آنجا پیش روم که جوهانسن را بهترین بازیگر زن مکمل بنامم، اما او به خوبی سمنتا را به شخصیتی زنده تبدیل کرده است. دیدن نسخه ای که بازیگر اصلی (سمنتا مورتن) این نقش را ایفا میکند و دیدن تفاوت آن با این نسخه باید جالب باشد.

اسپایک جونز عادت به ساخت فیلمهای بحث برانگیز ندارد؛ که از این جهت تا حدِّ زیادی به تری گیلیام شباهت دارد. با این وجود فیلم هایش – از جمله «جان مالکوویچ بودن» و «اقتباس» – تقریبا همیشه خوب از آب در می آیند، چون از فرصت ها به درستی استفاده می کنند و به هوشِ مخاطب احترام می گذارند. «او» هم اینگونه فیلمی است، مدّعی و در عین حال اصیل است. احساساتی که برمی‌انگیزد حقیقی است و از مخاطبش انتظارِ احساسی نه در قالبِ ایمان، که همدردی با شخصیتِ اصلی اش دارد.

منتقد: جیمز براردینلی-امتیاز 8.8 از 10 (3.5 از 4)

مترجم: سید مجتبی حسینی

منبع: سایت مقد فارسی


نقدی بر فیلم Her (مسعود جواهری)

به کجا می روید؟!

در ابتدا ما تئودور (با بازی واکین فینکس) را فردی تنها می بینیم که سعی می کند تنهایی خود را بازی های کامپیوتری، چت روم ها و خاطرات خود بگذراند. تا اینکه یک روز تبلیغی را مشاهده می کند که روند زندگی او را به کلی تغییر می دهد. در آن تبلیغ می گوید ما از شما سوالات ساده ای را میپرسیم. شما که هستید؟ به کجا میرسید؟ به کجا می روید؟ چه چیزی آنجاست؟ چه احتمالاتی وجود دارد؟  و افرادی مضظرب را نشان می دهد که هرکس به سوی راه خود می رود که ناگهان نوری به آن ها نشان داده می شود و همه را مجذوب خود می کند و سپس محصول خود را معرفی می کند. سیستم عاملی با قدرت ادراک و احساس و در حقیقت یک انسان مصنوعی مجازی! تئودور این سیستم عامل را تهیه می کند و در هنگام نصب از او سوالاتی پرسیده می شود و وقتی در پاسخ این که دوست دارید صدای سیستم عاملتون مرد باشد یا زن؟ زن را جواب می دهد، زندگی جدید او آغاز می شود.

715275062497425201 - نقد فیلم Her (او)

این سیستم عامل با تجربیات رشد می کند. در فیلم نیز می بینیم سیستم عامل یا همان سامانتا (با صدای اسکارلت جوهانسن) چگونه در کنار تئودور به رشد می رسد و در این میان این دو عاشق یکدیگر می شوند. تئودور معمولا در روابط عاشقانه خوب خوب نیست، اما با این سیستم عامل به شدت اونس میگیرد.

اما اینجا سوالات چالش برانگیزی مطرح می شود که فیلم پاسخ آن ها را می دهد. آیا سیستم عامل عشقی که بین انسان ها است را درک می کند که بخواهد عاشق یک انسان شود؟ یا فقط یک سری کد می باشد که در مقابل احساسات واکنش نشان دهد؟ تا کجا پایبند عشق است؟

در سکانسی که تئودور و سامانتا درباره زن و مرد و بچه هایی که سر میز نشسته اند صحبت می کنند، تفاوت ادراک بین انسان واقعی و هوش مصنوعی را می بینیم. برداشت های متفاوتی دارند. سامانتا فقط برداشت ظاهری می کند. فقط می گوید که سن مرد حدود 40 سال است، وزنش زیاد است، زنش از او کوچکتر است و بچه هایش را دوست دارد. اگر یک بچه هم این صحنه را ببیند می تواند اینگونه توصیف کند! اما تئودور که یک انسان واقعی می باشد، به باطن ماجرا نگاه می کند و می گوید که فکر نمی کنم که اون بچه ها برای مرد ه باشه، چون باهاشون خیلی رسمیه، فکر می کنم این یک رابطه جدیده. از نگاه او خوشم می آید و اینکه چطور باهاشون راحته و از دوست داشتنی بودن مرد برای زن می گوید. میبینید که آن سیستم عامل هرگز نمی تواند چنین برداشت های احساسی ، عاطفی و درونی داشته باشد. حتی سامانتا نیز به تئودور این موضوع را می گوید که تو تشخیصت خیلی خوبه!

سامانتا یک قرار ملاقات با دختری را برای تئودور می گذارد اما تئودور که معمولا در این جور روابط خوب نیست، آن را خراب می کند. حتی کی بار سامانتا یک شخصی را به عنوان خودش برای تئودور می فرستد تا بتواند احساسی فراتر از سیستم عامل بودن را داشته باشد اما باز هم تئودور آن را خراب می کند. مثل این که تئودور فقط با احساسات مجازی می تواند کنار بیاید!

Her review - نقد فیلم Her (او)

واکین فینکس توانست نقشش را به خوبی اجرا کند. بدون شک یکی از سخت ترین نقش ها را داشته است. چون او در اکثر صحنه ها هم بازی در فیلم ندارد و بیان احساسات مشکل می شود و اسکارلت جوهانسن هم که صدای سیستم عامل بود می بایست فقط با صدای خودش بازی و احساسات خود را بیان می کرد. که به خوبی توانسته بود این نقش را پیاده کند.

ما در بین اشخاصی که در فیلم می بینیم، کسی که با خانواده باشد را کمتر میبینیم. تئودور را می بینیم که هیچ عضو خانواده ای ندارد. فکر می کنم که اسپایک (کارگردان و نویسنده) می خواهد بگوید مواظب تکنولوژی باشید. این تکنولوژی بشر را به راه های دیگر می برد. راهی که بشر را به تنهایی می برد. راهی که باعث می شود ما از زیبایی های دنیا و روابط واقعی انسانی عقب بمانیم. اگر ما نیز به این سرنوشت دچار شویم، واقعا وحشتناک است!

در سکانسی وقتی تئودور با پیغام Operating System Not Found (سیستم عامل یافت نشد)  مواجه می شود، مثل این است که سامانتا به او خیانت کرده است و به شدت ناراحت می شود و از خود بی خود می شد .وقتی سامانتا دوباره حاضر شد، با هم صحبت می کنند و تئودور نکات جالبی را می فهمد. مثلا این که همزمان با 8306 نفر دیگر در حال صحبت کردن است و وقتی تئودور می پرسد که آیا عاشق کس دیگر هم هستی؟ سامانتا می گوید با 641 نفر دیگر رابطه عاشقانه دارد! از اینجا می توان فهمید که مرد و زن واقعی می توانند عشق را تجربه کنند. نه یک سیستم عامل. این سیستم عامل هم مانند دیگر سیستم عامل ها برنامه ریزی شده است و نمی تواند شریک خوبی برای انسان باشد. و درآخر هم که سامانتا تئودور را ترک می کند.

دلیل سوالاتی که در تبلیغ آن سیستم عامل بود را می تواند در آخر فیلم پیدا کرد. شما که هستید؟ به کجا میرسید؟ به کجا می روید؟ چه چیزی آنجاست؟ بلی این سیستم عامل یک تلنگریست برای ما تا مواظب انسانیت خود باشیم تا آن را از دست ندهیم.

نویسنده: مسعود جواهری

حتما عضو کانال تلگرام و صفحه اینستاگرام سینما مدرن باشید! ما در تلگرام و اینستاگرام مطالب متفاوت تری داریم که در سایت نیست!

عشق فیلم هستی بیا کانال تلگرام ما 😍
//