نقد فیلم The Big Lebowski – اسطوره زدایی در بیگ لبوفسکی

انسان همیشه به محیط پیرامون خود به عنوان یک منبع نگاه کرده است ، چه از نظر مادی و چه از نظر آرزو ها و نیاز های روحی خود. ولی همیشه در این مسیر با مقاومت و نیروی مخالفی روبرو شده است که گاه بر آن فائق آمده است و گاه شکست خورده است.

انسان برای فرار از واقعیت جهان پیرامونی و با علم به ناتوانی خود در برابر برخی نیروهای آن ،نه از طریق جسم بلکه از طریق ذهنیت خود و به قولی با متوسل شدن به درونیات خود برای هریک از نیروهای جهان پیرامون ، مطابق با الگوی زندگی خویش ، جنبه انسانی و تشخص یافته ،داد و به این طریق بود که کهن ترین اندیشه های اسطوره ایی آشکار شد که بعدها به اندیشه اسطوره ایی – دینی ختم شد.

در طول تاریخ با تکامل اندیشه ها روبرو بوده ایم که بیشتر میدان نبرد اندیشه اسطوره محور یا خردگریز با اندیشه علمی- منطقی یا خردپذیر بود. هگل تکامل را در جدلیت و دیالکتیک میدید ؛ پس این دو اندیشه با اینکه در تقابل با هم بودند ولی ملزوم هم نیز بوده اند که به راهی برای تکامل ذهن بشر منتهی میشوند.

هر اندیشه اسطوره ایی ، یا با اندیشه خردپذیر دچار تغییر میشود یا با اندیشه خردگریز و اسطوره ایی دیگر. برادران کوئن ، ذهنیت شکل گرفته و اسطوره شده تاریخ آمریکا را نه با اندیشه خردپذیر ، بلکه با ایجاد یک اندیشه خردگریز دیگر و معرفی اسطوره ایی دیگر دچار تغییر یا در اکثر مواقع دچار تخریب میکنند. این کار را نه تنها در محتوا و داستان بلکه در فرم و ساختار فیلم های خود انجام میدهند . بخاطر همین است که من به این دو برادر “شورشیان پنبه ایی” میگویم.

بیگ لبوفسکی نقطه عطفی برای برادران کوئن محسوب میشود .از جنبه های مختلفی میشود به این فیلم نگاه کرد و آنرا نقد کرد ولی در این مقاله صرفا به اسطوره زدایی و اسطوره پروری در این فیلم میپردازیم.

the big lebowski - نقد فیلم The Big Lebowski - اسطوره زدایی در بیگ لبوفسکی

اول از راوی فیلم شروع میکنیم؛ راوی فیلم یک مرد سبیل کلفت در قالب یک کابوی تنهاست. وسترن، آمریکایی ترین ژانر سینماست و کابوی ها اسطوره های بی بدیل و قهرمان های یکه تاز آمریکایی هستند که سالیان سال چه در ادبیات و چه در سینما برای خود منزلتی داشتند ولی برادران کوئن این اسطوره را به بیرحمانه ترین شکل قربانی میکنند. حالا کابوی نه تمام کننده کار است و نه اصلا در فیلم نقش مهمی که در پیشبرد درام ایفا کند، دارد. بلکه به عنوان راوی درصدد معرفی قهرمان و اسطوره نسل جدید است که در چند سکانس نقش مرشد او را بازی میکند و این تناقض که کابوی ها مرد عمل بودند و کم حرف در اینجا فقط حرف میزند و راهنمای قهرمان جدید میشود. و اما اسطوره و قهرمان جدید کیست؟ یک هپی سالخورده که اگر مسابقه ایی تحت عنوان “تنبل ترین مرد” برگزار شود بی شک او مدال طلا میگیرد.

در سکانس اول فیلم ، یک بوته خار بی ریشه میبینیم که مسیری را طی کرده و به لب ساحل می رسد. این بوته خار بی شک استعاره ایی از اسطوره جدید است : لبوفسکی.

لبوفسکی یک هپی سالخورده است که دوست دارد اورا دود صدا کنند. دودdudبه معنی خوش لباس و ژیگول است ولی تنها چیزی که نمیشود در این کاراکتر دید ؛ خوش لباسی اوست.برای دود ، دو چیز مهم است: بولینگ و دوستانی که با آنها بولینگ بازی میکند.

بولینگ یک بازی ساده است که در طول تاریخ بی هیچ تغییر باقی مانده است که در نمادشناسی به انرژی جنسی مرد هم اطلاق می شود .برای همین است که بولینگ در زندگی دود مهم است. کسی که در خواب های خود ، کابوس اختگی می بیند باید انرژی جنسی خود را در جای دیگر و بی خطرتری ،تخلیه کند.

و اما دوستانی که باهم بولینگ بازی میکنند.

bb04bc51 60f6 44e7 9cff 1236390a0f67 - نقد فیلم The Big Lebowski - اسطوره زدایی در بیگ لبوفسکی

والتر :قهرمان جنگ ویتنام بوده و بعد از بازگشت از جنگ ،مثل خیلی از جوان هایی که در جنگ شرکت کرده بودند و دچار سرگشتگی شده و معنی مفاهیمی چون آزادی ، میهن پرستی و… را از دست داده بودند ، سرخورده است و به جامعه ایی میاید که زن سالار است و نمیتواند آن محیطی که مردسالار بود را در محیط جدید پیاده کند. اول متوسل میشود به همسر خود ولی همسرش از او طلاق گرفته و میخواهد به اصطلاح مستقل شود چون در طول جنگ، به مستقل بودن عادت کرده است. پس والتر حیران و سرگردان شده و انرژی جنسی سرکوب شده و مردانگی تخریب شده را در بولینگ بازسازی میکند. برای همین است که یک امتیاز در بولینگ برای اون مثل مرگ و زندگی است و در دیالوگی ، بولینگ را به جنگ ویتنام تشبیه کرده و چه بسا آنرا به جنگ ترجیح میدهد.

دوست دیگر دود ، دانی است که مراحل تکامل خود را بخاطر وجود والدینی سخت گیر، کامل طی نکرده و در مرحله بچگی باقی مانده است و دود و والتر برای او نقش والدین را بازی میکنند. و اینجاست که بنیان و اسطوره ایی بنام خانواده دچار تخریب میشود . واما بولینگ که برای دانی، میدانی است برای اتبات وجود.

فیلم بیگ لبوفسکی دارای شخصیت های مختلف و زیادی است که شرح تک تک آن ها از حوصله این بحث به دور است ولی هیچ شخصیتی مهمل و اضافه نیست. مثلا شخصیت جکی که کارگردان فیلم های مستهجن است و فقط چند دقیقه در فیلم حضور دارد ، با پرداخت خوبی که به او شده است از عصری در سینمای آمریکا حرف میزند که به “عصر طلایی سینمای پورن” معروف است و این عصر و فیلم هایش بود که به دوران طلایی سینمای وسترن و سیطره بی چون و چرای آن خاتمه داد. پس در این شخصیت هم ما با نوعی اسطوره زدایی و اسطوره پذیری طرف هستیم.

سالن بولینگ هم اسطوره مکانی را دچار تغییر میکند. زمانی انسان ها در غارهایشان آسوده بودند و بعد غار تبدیل به خانه شد و بعد از آن کلیسا ها و مساجد بودند که نقش تطهیرکننده و آرامش دهنده برای انسان بازی میکردند و انسان ها با حضور در این اماکن بود که به طیب خاطر می رسیدند. ولی برای انسان مدرن ، نه خانه ایی است برای آرامش نه کلیسا و مسجدی برای تطهیر، بلکه در سالن بولینگ از غوغای جهان به دور است و وجود هرگونه رقیب در این مکان را زنگ خطری برای خود میداند.

نویسنده: سعید قنبری
حتما عضو کانال تلگرام و صفحه اینستاگرام سینما مدرن باشید! ما در تلگرام و اینستاگرام مطالب متفاوت تری داریم که در سایت نیست!
اینستاگرام ما تلگرام ما
//