آموزش زبان انگلیسی آنلاین فرالن

نقد فیلم خوک اثر مانی حقیقی

42155007 303 - نقد فیلم خوک اثر مانی حقیقی

خوکی که بالغ نشد

به فرمان آمد تا کتیبه ای از خون

بر پیشانی خوک کنده شود

و آبگینه ای رو در رویش نهاده شود

تا خوک، خوک بیند

باشد که عشق عاری شود از گناه

گناه که تو باشی خوک

وباشد که خوک نباشد

صادقانه میگویم همین شعر را اگر مانی حقیقی در صفحه اش به اشتراک میگذاشت تاثیرش بیشتر از فیلم خوک بود .

شاید عده ای بگویند مخاطبان این فیلم یا عاشق این فیلم خواهد شد یا متنفر اما متاسفانه باید بگوییم فیلم در حد و اندازه ای نیست که نه کسی را عاشق خود کند نه منزجر از خود ، شاید کسانی که کمی علاقمند به بازی گوشی های فرمیک و دیدن تجربه های جدید بر پرده نقره ای هستند کمی فیلم قلقکشان بدهد، اما برای مخاطبی که سینما دیده باشد نه ژست های دوربین نه ایجاد حاشیه های کودکانه با استفاده از اسم کارگردانان بزرگ در زمانی که درون مایه کار تهی باشد، جذاب نخواهد بود.

وقتی ما به تماشای آثار مانی حقیقی مینشینیم همیشه منتظر یک اتفاق بدیع و تازه در فیلم هستیم از کنعان تا اژدها وارد میشود همیشه مانی برگ برنده ای را در فیلم رو میکرد که گویی امضایی بر آثارش باشد اما اینبار نه خبری از آن مانی حقیقی است نه خبری از برگ برنده، اولین چیزی که در فیلم توی ذوق میزند بی برنامگی کارگردان و خالی بودن فیلمنامه است، فیلمنامه تا آخرین لحظات فیلم در حد یک طرح اولیه باقی می ماند حتی آنقدر کشش ندارد که کارگردان مقصود اصلی خویش را از ساخت این فیلم بیان کند، نقد های اجتماعی اش در حد کامنت های اینستاگرامی باقی میماند ، نو آوری های فرمیک در حد زوم های سریع و تبدیل کردن آن به کلوز آپ که مارا یاد آثار لینچ می اندازد باقی میماند و همینطور که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد میشود باتلاقی که کارگردان در آن غرق میشود .

و اما خود فیلم خوک بیش از اینکه یک نقد اجتماعی باشد یک فریاد بر سر مردم و رسانه است انگیزه های ساخت این اثر را میتوان در مقاله توهین آمیز و فکاهی روزنامه یالثارات که با جبهه گیری تمام اهالی سینما روبرو شد پیدا کرد . متاسفانه در سال های اخیر مانی حقیقی به دنبال تجربه های جدید در ژانر های مختلف رفته اما هیچکدام موفقیت های فیلم های ابتدایی او را تکرار نکرد . خوک در ابتدای داستان داستان جذاب و فیلمنامه پرحاشیه ای جلوه میکند اما رفته رفته جای خود را به یک کمدی محافظه کارانه و کمی انتلکت طور می دهد . در این نوع از روایتگری و دکوپاژ های شلوغ و ایجاد کاراکتر هایی مانند افسر پلیس که بعضا خوب در آمده اند نیاز به داستان پر محتواتری داشت . از زمانی که حسن معجونی که نقش یک کارگردان موفق قدیمی را بازی میکند که عینکی شبیه به استاد مهرجویی برچشم میزند به زندان می افتد کارگردان به کل دستش خالی میشود و گویی تنها یک پایان در سر دارد که باید هر طور شده خود را به آن برساند حالا مهم نیست این دقایق با چه سکانس و فیلمنامه ای پر شود.

pig mani haghighi - نقد فیلم خوک اثر مانی حقیقی

اکثر سکانس های بعد از دستگیری حسن معجونی بی منطق و به کل خارج از داستان هستند به عنوان مثال سکانس نواختن موسیقی با راکت تنیس هرچند این سکانس در اجرا موفق است اما کاملا هیچ نقشی در پیش برد داستان ندارد درست مانند سکانس تصویر لیلا حاتمی در آسمان .

شخصیت پردازی و دکوپاز در فیلم به سرسری ترین شکل ممکن انجام شده دکوپاژ های خانه حسن معجونی در فیلم مانند کلیشه ای شده که پیش از آن همچین نوع دکوپازی را در فیلم ” من دیگو مارادونا هستم ” ساخته بهرام توکلی دیده بودیم . حتی روابط افراد در داستان با یک دیگر دقیق مشخص نیست ما تنها یک مادر یک معشوقه و یک دوست در فیلم میشناسیم/ میزان شات های فیلم هم حتی باهم نمی خوانند یک بار تصاویر شارپ و شات هایی که مارا یاد فیلم ها مسابقات ماشین سواری می اندازد میافتیم و گاهی دوربین جوری تکان نمیخورد که انگار داریم کاری از میشاییل هانکه نگاه میکنیم .

و اما خوك ميخواهد چه بگويد ؟ خوك با تمام فرياد ها و حق به جانب گيري هايش ميخواهد حرف مهمي در عصر تكنولوژي و رسانه هاي جمعي بگويد اما اين حرف مهم در لاي محافظه كاري ها ژست ها روشن فكري ، شوخي هايي كه نه به قالب فيلم مي آيد نه حرفش، گم ميشود ، گويي فيلم برآمده از خشم كارگرداني است كه هميشه در فيلم هايش مردم را نقد كرده اما اينجا كار از نقد گذشته و به فحاشي رسيده هرچند در سينماي آوانگارد يا حداقل سينمايي كه فكر ميكند آوانگارد است اين مسئله حل شده است ولي آيا در همچين موردي كه دغدغه فيلم است يك طرفه به قاضي رفته و جز چند نقد مضحك به اهالي هنر ترجيح داده سكوت كند، اما آيا يك قاتل مجهول در فيلم كه متافور يا استعاره اي از عوام مردم است كه به شمايل خوك در آمده براي موفقيت اين فيلم كافيست ؟ چرا در يك فيلمي كه سوداي آوانگارد بودن دارد باز بايد لحجه تركي را دست مايه اي براي خنديدن قرار دهد فيلم حتي از كليشه اي ترين اِلمان ها مثل هشتگ ” حسن ايز قاتل ” و… استفاده ميكند كه حالتي زننده به تم كمدي فيلم ميدهد.

فيلم در هجو گويي هايش گم مي شود از قصه گويي فرار ميكند در حالي كه قالب داستني فيلمش نياز به روايت قوي يك قصه دارد، آنچه از فيلم بر مي آيد اين است كه كارگردان تكليف اش با خودش مشخص نيست نه درك درستي از ژانري كه انتخاب كرده دارد نه از قصه باري كشيده كه بشود گفت فيلم حرف مهمي براي زدن دارد !

 آيا يك شعر كه به طور واضح قصد كارگردان را از اين همه صغرا و كبري چيدن نشان ميدهد جاي ٢ ساعت فيلم ساختن بهتر جواب نميداد ؟

كاراكتر هاي فيلم به ويژه كارگرداني كه در فيلم نقش آن را علي مصفا بازي ميكند به قدري در مرحله تيپ مانده و به كاراكتر نرسيده گويي با يك كاريكاتور نصف و نيمه در وسط فيلم طرف هستيم اما هرچه كاراكتر هاي فيلم ضعيف كار شدند از كار حسن معجوني نميشود چشم پوشي كرد يك تنه فيلم را جلو ميبرد تنها نكته مثبت فيلم در كنار نورپردازي بازي اوست كه البته اين قدرت را هم از تئاتر به دست آورده .

large 094fa50e 1c7e 4bff 833b 5920094983bf - نقد فیلم خوک اثر مانی حقیقی

چرا ميگوييم خوك بد است ؟ دوست داران سينمای ماني حقيقي او را با مينيمال هايي به ياد مي آورند كه هميشه با آرامش و بدون مشوش كردن داستان و تماشاگر قصه را روايت ميكرده از ” كنعان ” تا ” پذيرايي ساده ” و حتي اولين فيلم او ” كارگران مشغول كارند ” هر چند ايده اولي داستاني چندي از آن ها از مرحوم استاد عباس كيارستمي بوده اما به قدري خب و مسلط پرداخت شده كه جايي براي نقد نميگذارد تنها دست آويز منتقد در آن ٣ آثار نام برده به خصوص ” پذيرايي ساده ” اين است كه بگويد اين توهين به مردم است كه اين حرف هيچوقت از دهن منتقد با سواد در نمي آيد .

خوك تلاش ميكند مردم ايران به ويژه قشر عام جامعه را افرادي دمدمي مزاج ، بي سواد ، دائم دوربين به دست و … نشان دهد هرچند من مخالفتي با اين ادعا هاي كارگردان ندارم و خود نيز با او موافقم اما آيا اين خوك صفتي و بي سوادي در هنرمند ما نيست ؟ آيا به جز چند انتخاب لباس طعنه آميز يا ساخت يك ويديو تبليغاتي كه در تيتراژ ابتدايي فيلم شاهد هستيم كه به نوعي دهن كجي به سمبوليست ها و فورماليست هاي سينماي ما هست نقد جدي تري جامعه هنرمندان را كرده ؟

چرا خوك يك كمدي محافظه كار است ؟

كارگردان خود را در حاشيه امن قرار داده از نقد هاي جدي تر به مسائلي كه ميشد جلوگيري كرده حتي در قشر خود يعني هنرمندان اين جامعه خوك پرور از سيلي زدن و تمسخر هنربندان و هنرمند نمايان به كل دوري كرده گويي وضعيت ” ما خوبيم اونا بدن ” به جامعه گرفته .

فيلم حتي سوتي هاي مهمي در فورم دارد در اكثر سكانس هايي كه فيلم حالت فانتزي به خود ميگيرد ما در توهمات حسن كسمايي ( حسن معجوني ) به سر ميبريم و كمي بعد مشخص ميشود كه اين توهم بوده اما كارگردان در پايان بندي فيلم با زدن پلي از خيال به واقعيت به طوري كه شيوا مهاجر ( ليلا حاتمي ) به خواب مادر حسن كسمايي ميرود و او را از مخمصه خوك نجات ميدهد، كه به عقيده بنده راهي جزء اين براي فرار از باتلاقي كه با فيلمنامه براي خود درست كرده بود نداشت و به مضحك ترين شكل ممكن از يك پاسخ منطقي فرار ميكند . كارگردان قصد دارد اين استحاله هنرمند در جامعه خوك پرور را كه حتي پس از كشته شدن خوك در حال زايش دوباره آن است را به كل به گردن مردم بياندازد ولي آيا هنرمند و انديشمندان بزرگ هميشه راه جوامع را دگرگون نساختند ؟ فيلم در كل ملغمه اي از كارگردان هاي بزرگ است خواست مثل گدار مشوش باشد مثل اكشن هاي هاليوودي سريع و فان باشد كمي هم ژست روشنفكري بگيرد و فكر كند حرف فلسفي ميزند اما همه اين ها خيالي باطل است، فيلمي كه ميخواهد مردم را از خواب بيدار كند نهايتا با چند شوخي آن ها را ميخنداند.

فيلم اصلي ترين ضربه را آنجايي ميخورد كه كارگردان حس ميكند قالب درستي يافته و از لحاظ فرميك مسير درستي را دارد طي ميكند اما خوك مثل تكه هاي غلط يك پازل كنار هم قرار گرفتند.

مثل هميشه اميدواريم ماني حقيقي راه اصلي خود را در فيلمسازي پيدا كند و از تجربه كردن ژانر هاي مختلف دست بكشد و ما همچنان به تماشاي ساخته هاي جديدش با عشق خواهيم نشست.

نویسنده: رولاند دو

منبع: مجله رادیکال
حتما عضو کانال تلگرام و صفحه اینستاگرام سینما مدرن باشید! ما در تلگرام و اینستاگرام مطالب متفاوت تری داریم که در سایت نیست!
اینستاگرام ما تلگرام ما
//