دوره آموزش فیلمنامه نویسی – قسمت دهم

moviescript - دوره آموزش فیلمنامه نویسی – قسمت دهم

نگارش طرح و خلاصه سکانس

طرح و خلاصه سکانس، مراحل میانی روند نگارش فیلمنامه محسوب میشوند. طرح و خلاصه سکانس خلاصه روایتی داستان شما هستند و بسیار کوتاه تر از فیلمنامه خواهند بود. طرحی که به منظور سهولت ساختاربندی و نگارش داستان خلق می کنید و هیچ کس به جز شما آن را نخواهد دید، به هر شکلی که شما بخواهید، می تواند باشد. اما اگر طرح یا خلاصه سکانسی می نویسید که دیگران قرار است آن را بخوانند، از علایم راهنمایی خاصی باید پیروی کنید و این علایم راهنما در این فصل مورد بحث قرار خواهد گرفت.

تعریف این اصطلاحات

طرح، خلاصه روایی کوتاهی از داستان فیلمنامه ای است که نوشته یا در صدد نوشتن آن هستید. طرح بین پنج تا پانزده صفحه طول دارد از آن جا که تا این حد مختصر است، معمولا گفتگوی نمونه در آن آورده نمیشود.

خلاصه سکانس قدری بلندتر از خلاصه روایی داستان فیلمنامه است. طول معمول خلاصه سکانس بین پانزده تا سی صفحه است و به طور کلی برخی از سطرهای گفتگو را شامل می شود.

طرح و خلاصه سکانس از این نظر که با استفاده از زمان حال ساده و نه زمان گذشته ساده نوشته می شوند، با داستان کوتاه فرق می کنند به عنوان مثال، در زیر چند سطر که احتمالا در یک داستان کوتاه نوشته میشوند، ذکر میگردد:

هنری جلو در مکث کرد، برگشت و ناگهان زد زیر گریه. إليزا صدای هق هق او را شنید و از آشپزخانه بیرون دوید و در حالی که او را در آغوش گرفته و آرام تکانش میداد، پرسید که چه شده است.

اگر همین سطرها قسمتی از طرح یا خلاصه سکانس بودند، به این صورت نوشته میشود:

هنری جلو در مکث میکند، بر می گردد و ناگهان میزند زیر گریه. الیزا به شنیدن صدای هق هق او از آشپزخانه بیرون می دود و او را در آغوش می گیرد، آرام تکانش میدهد و می پرسد که چه شده است.

اگر تا به حال داستان کوتاه، یا رمان یا مقاله نوشته باشید، در زمان حال ساده نوشتن وحشتناک به نظر می رسد، اما خیلی زود با آن کنار خواهید آمد.

طرح و خلاصه سکانس کی مورد نیاز هستند؟

بدون در نظر گرفتن این که چه شکل فیلمنامه ای را به عنوان خط اصلی کار انتخاب میکنید (فیلمنامه سینمایی یا تلویزیونی) در آغاز نیاز به فیلمنامه ای نمونه دارید تا استعداد و گنجایش شما را نشان بدهد. اگر شخصی تحت تأثیر این فیلمنامه قرار گرفت، شاید از شما بخواهد که فکرهایی برای فیلمنامه های احتمالی دیگر، ارائه کنید. اگر از این ملاقات کاری نتیجه خاصی به دست آمد، اولین کاری که باید انجام دهید، نوشتن طرح یا خلاصه سکانس است.

اجازه دهید ببینیم که این امر در مورد فیلم سینمایی چگونه کار می کند. فرض کنیم تهیه کننده ای فیلمنامه نمونه – طغیان راهبه ها – خوانده و خوشش آمده. او خواهان خریدش نیست، چرا که شرکتش قبلا فیلمنامه ای درباره راهبه ها خریده و دارد کار می کند (راهبه های موتورسوار)، اما بدش نمی آید که اگر فکر دیگری داریم به او ارائه کنیم. ما نزدش می رویم و دو فکر اولیه برای فیلم سینمایی به نام های قاتل بچه ها از فضا و سگ های هار در حومه تعریف میکنیم. فکر اولیه سگهای هار نظرش را جلب می کند، به رییس منتقل می کند و او نیز خوشش می آید و مجوز نوشتنش را می گیرد. در اینجا احتمال دارد که طرحی مبنی بر این فکر اولیه را که در و کار روی داستان نوشته ایم، به او داده باشیم تا او را برای ارائه فكر اولیه به مقامات بالاتر شرکت مجهز کرده باشیم. بعد، قراردادی موسوم به «قراردادی مرحله ای» امضاء می کنیم، بر این اساس که ما مرحله به مرحله پیش خواهیم رفت و با پشت سر گذاشتن هر مرحله پولش را دریافت میکنیم. اگر تهیه کننده احساس کند که کارها خوب پیش نمی رود، می تواند در همان مرحله کار را متوقف کند، پول کارهای انجام شده را بپردازد و با دستمایه ای که تاکنون به او داده ایم، هرکاری بخواهد بکند.

مراحل عادی روند کار شامل خلاصه سکانس، نسخه اولیه فیلمنامه، نسخه ثانوی فیلمنامه و نسخه بازنویسی و پرداخت شده نهایی می شود. اگرچه تهیه کننده قبلا طرح مختصر را گرفته است، اما مایل است که پیش از عرضه مجوز به ما، برای ادامه روند نوشتن، داستان را با جزئیات بیشتری ببیند. بنابراین، از ما می خواهد تا خلاصۂ سکانس را بنویسیم. به محض فرستادن خلاصه سکانس، شرکت او ملزم به پرداخت آن مقدار وجهی است که کارگزار ما برای این مرحله کار به توافق رسیده است. اگر تهیه کننده از خلاصه سکانسی که نوشتیم خوشش نیاید، از همین جا می تواند قرارداد را ملغی کرده و نویسندگان دیگری بیاورد؛ اما او باید قسط مربوط به خلاصه سکانس را نیز بپردازد. برای فیلم های تلویزیونی نیز همین روند به کار می رود. اگر یک کمدی موقعیت یا مجموعه ای یک ساعته را گرفتید، اولین مرحله نوشتن طرح حدود شش تا هشت صفحه ای برای سریال نیم ساعته و تقریبا دو برابر این برای یک سریال یک ساعته خواهد بود. شخصی که طرح را مطالعه می کند باید متوجه شود که شخصیت های اصلی چه کسانی هستند، کشمکش اصلی چیست، کی یا چی سعی می کند شخصیت های اصلی را از حرکت باز دارد و کشمکش چگونه حل می شود. همچنین درباره شخصیت های اصلی باید به قدر کافی اطلاعات به دست بیاورد تا بتواند آنها را در ذهن بسازد. بنابراین، در این چکیده چیزهایی را مطرح میکنید که نکات اصلی مورد بحث ما را در این فصل ها که درباره شخصیت و ساختار است، در بر گیرد. فقط نکات مهم را مد نظر قرار دهید؛ جا برای پرداختن به جزییات در طرح نیست.

نوشتن خلاصه سکانس درخشان

در حالی که طرح به عنوان خلاصه خام داستان و شخصیت ها انجام وظیفه می کند، خلاصه سکانس فرصتی در اختیارتان می گذارد تا رنگ و جزییات را به آن بیفزایید. حدودا دو برابر طرح طول دارد و توصیف دقیق تری از شخصیت ها، صحنه پردازی و پیچش های طرح و توطئه به دست میدهد خلاصه سکانس مرحله میانی مهمی است که تعیین می کند که طرف قرارداد شما اجازه ادامه کار یعنی نوشتن فیلمنامه را به شما خواهد داد یا نه؟ اکثر نویسندگان از نوشتن خلاصه سکانس بدشان می آید، چرا که به علت طول کوتاهش، معتقدند که ذاتا واسطه ناقصی جهت عرضه فکر دقیقی به نام فیلمنامه است. با وجود این، خلاصه سکانس بخشی از کار است. بنابراین، بهتر است نوشتن آن را نیز بیاموزید.

البته، اولین لازمه کار این است که خلاصه سکانس باید بر مبنای طرح گسترش پیدا کند؛ در حالی که داستان را دقیق و واضح بیان میکند. اما علاوه بر این، فرصتی دارید تا تماما از مهارت های نویسندگی خود استفاده کنید و زبان را به طور زنده ای به کار گیرید تا خلاصه سکانس را جان ببخشید. به عنوان نمونه، به این شیوه هم می توان سکانس را شرح داد:

سرانجام رامباوتس در کوچه ای به دام الياس می افتد. الیاس سعی در فرار می کند، اما رامباوتس با ضربهای او را زمین می اندازد و هر دو با انرژی درگیر می شوند تا از حال می روند. الیاس خسته، متوجه فراری برق آسا میشود و اقدام به برخاستن میکند.

کاملا بی جان است، مگر نه؟ بگذارید دوباره سعی کنیم

سرانجام، رامباوتس الياس را در کوچهای تنگ و تاریک گیر می اندازد. الياس طرف او يورش می برد، اما ضربه رامباوتس هر دو را نقش زمین می کند و هر دو با خشم، بدون مانع و بی مهابا می جنگند و در نهایت هر دو خسته تر از آن می شوند که مشتی طرف هم پرت کنند. الياس سر بر می دارد و راه نجاتی احتمالی می یابد: فراری برق آسا. در حالی که گویی تمام عضلاتش از درد فریاد میکشند، از جا بر می خیزد.

این نسخه خیلی بهتر و البته کمی هم طولانی تر است. رمز نوشتن خلاصه سکانس درخشان، استفاده از زبانی زنده است که تصاویری به ذهن خواننده متبادر کند گفتن اینکه دو مرد «با انرژی درگیر می شوند» بی روح است و گفتن اینکه درگیری با خشم، بدون مانع و بی مهابا» است، تصویر ذهنی جالب و خاص تری از ماجرا به دست می دهد. گفتن این که کسی متوجه فراری برق آسا میشود و از جا بر می خیزد، تصویر خاصی به ذهن متبادر نمی کند. اما گفتن این که او «سربر می دارد و راه نجاتی احتمالی می یابد: فراری برق آسا» ما را هدایت میکند به دیدن کاری که میکند (آیا تصویر ذهنی شما از این فرار برق آسا از زاویه سربالا نبود؟) و حس کردن کاری که می کند (راه نجاتی احتمالی) و گفتن «گویی تمام عضلاتش از درد فریاد می کشند، از جا بر می خیزد» مفهوم بسیار زنده تری از احساس او و چیز مورد تأکید به دست میدهد تا گفتن «خسته، اقدام به برخاستن میکند.»

به همین ترتیب، استفاده از زبان خاص و رنگ آمیز، توصیف شخصیتها را زنده می کند. به جای گفتن اینکه ال «مردی نسبتا بدبین و میانسال است که در گاراژ اتومبیل های دست دوم غیرمجاز، اتومبیل می فروشد»، بهتر است بنویسیم: «ال چهل ساله و معتقد به نظر پی. تی. بارتام است که می گوید، هر دقیقه یک ساده لوح به دنیا می آید. فلسفهای که هر روز در «گاراژ اتومبیل های دست دوم» به کار می برد؛ جایی که نان روزانه اش را به دست می آورد.»

ناز و نعمت دیگری که از خلاصه سکانس – در مقایسه با طرح – نصیب آدم می شود، امکان استفاده از گفتگوی تنیده در روایت است. طرز صحبت کردن شخصیت های محوری نکته ای درباره سابقه و خصلت آن ها برملا میکند.

اجازه دهید به چند نمونه دقت کنیم:

مرد عمیقا به چشمان زن می نگرد و می پرسد: «وقتی تقاضای ازدواج کردم، چه احساسی داشتی؟» زن جواب میدهد: «در بهشت برین بودم.»

مرد عمیقا به چشمان زن مینگرد و می پرسد: «وقتی تقاضای ازدواج کردم، چه احساسی داشتی؟» زن جواب میدهد: «راستش، فورا امتیازهای مالی چنین پیوندی رو گرفتم.»

مرد عمیقا به چشمان زن مینگرد و می پرسد: وقتی تقاضای ازدواج کردم، چه احساسی داشتی؟» زن جواب میدهد: «انگار تمام آرزوهایی که از بچگی داشتم، به حقیقت پیوست.»

برای روشن شدن مطلب، کمی اغراق کردیم، اما بی تردید هرکدام از این جوابها به ذهن زن خاصی می رسد. از آنجا که شما در استفاده از گفتگو در خلاصه سکانس محدودیت دارید، به درستی از آنها استفاده کنید: در نقاط کلیدی داستان از آنها استفاده کنید، برای گفتن چیزی از شخص سخنگو به کارشان ببرید و اطمینان حاصل کنید که گفتگویی که مینویسید به خوبی گفتگوی فیلمنامه نهایی باشد.

در مقاله بعدی، یک خلاصه سکانس نمونه را به صورت کامل به شما ارائه می دهیم.

قسمت یازدهم آموزش فیلمنامه نویسی را در لینک زیر بخوانید:

دوره آموزش فیلمنامه نویسی – قسمت یازدهم

حتما عضو کانال تلگرام و صفحه اینستاگرام سینما مدرن باشید! ما در تلگرام و اینستاگرام مطالب متفاوت تری داریم که در سایت نیست!

عشق فیلم هستی بیا کانال تلگرام ما 😍
//